DÜNYA COĞRAFYA LİTERATÜRÜNE GİREN TÜRKÇE TERİMLER KONUSUNDA ETİMOLOJİK BİR ARAŞTIRMA

Authors : Mehmet Akif Ceylan

Pages : 929-951

Doi:10.48070/erciyesakademi.1567266

View : 68 | Download : 95

Publication Date : 2024-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye’de bugüne kadar coğrafi terimlerin kökeni (etimolojisi) konusunda maalesef müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Bu sebeple makalenin öncelikli amacı, coğrafi terimlerin kökeni konusunda akademik anlamda bir farkındalığın oluşturulmasına katkı sağlamaktır. Çünkü coğrafya biliminin çok zengin kavram ve terim birikimine sahip olması, her türlü yazılı ve sözlü coğrafi anlatımda onlarca farklı terimin kullanılması konunun önemini artırmaktadır. Makalenin hazırlık aşamasında yerli ve yabancı alanyazın oldukça ayrıntılı bir şekilde gözden geçirilmiş, uluslararası yayınlarda etimolojik olarak Türkçe olduğu belirtilen coğrafi terimler ayırt edilmiştir. Şüphesiz makalede ele alınanlardan başka henüz ulaşılamayan ve daha yerel kullanılan Türkçe coğrafi terimler de mevcuttur. Çalışmada dünya coğrafya literatürüne giren ve halen uluslararası literatürde kullanılan Türkçe balkan, barkan, bergamot, menderes, takır, tayga, tundra ve yardang terimleri ele alınmış, bunların kökeni, coğrafi özellikleri ve tanıtımı üzerinde durulmuştur. Makalede ele alınan Türkçe terimlerin esasen her biri ayrı bir makalenin konusu olabilecek kadar genişliğe sahiptir. Bununla birlikte makalenin kapsamı da dikkate alınarak bu terimlerin etimolojik ve coğrafi özellikleri imkân dâhilinde nispeten ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Çalışmanın hazırlanmasında nitel araştırma yöntemlerinden ve doküman analizinden yararlanılmıştır. Ayrıca terimlerle ilgili fotoğraf, şekil ve harita gibi açıklamaları zenginleştirici görsel malzemenin verilmesine gayret edilmiştir. Çalışma konusu yapılan Türkçe coğrafi terimlerin çoğunlukla 19. ve 20. yüzyıllarda Türk dünyasının farklı bölgelerinden uluslararası literatüre girdiği, halen özgün ve yaygın bir şekilde kullanıldığı belirlenmiştir. Terimler bergamot dışında imla ve anlam özelliklerini de büyük ölçüde korumayı başarmıştır.
Keywords : Coğrafya literatürü, Türkçe coğrafi terimler, Etimoloji

ORIGINAL ARTICLE URL