Çarlık Rusya’sında Aydınlanma, Ortodoksluk ve Kolonileştirme Siyaseti Çerçevesinde Kazak Türklerinin Medeniyet Dışı Tanımlanması

Authors : Bekzod Syddykov, Şefaettin Severcan

Pages : 837-855

Doi:10.48070/erciyesakademi.1699028

View : 57 | Download : 55

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma kapsamında Çarlık Rusya’sının Kazakistan’ı işgal sürecinde Kazak Türklerine yönelik yapılan tanımlamalar ele alınmıştır. İşgal sırasında ileri sürülen gerekçeler arasında yer alan “gayri medeni” veya “medeniyet dışı” tanımlamaları Kazakların Rusya egemenliği altına alınmasına meşruiyet kazandıran zeminlerden birini oluşturmuştur. Bu bağlamda Kazakların Müslüman kimliği ve toplumsal yapısı üzerinde İslam dininin etkisine ilişkin görüşler derlenmiştir. Çalışmanın temel amacı kolonileştirme sürecinde Batı’dan gelen Aydınlanma fikirleriyle Ortodoksluk mezhebinin nasıl bir etkileşim içinde olduğunu ve bu tezlerin ortaya atılmasında devlete nasıl bir destek sağladığını tespit etmektir. Ayrıca öne sürülen iddia ve fikirlerin dönemin tarih yazımındaki yerini ortaya koymak da çalışmanın bir diğer hedefidir. Bu doğrultuda Çarlık Rusya’sı dönemine ilişkin literatür taraması yapılarak öncelikle basına ve tarih yazımına yansıyan devlet yetkililerinin, din adamlarının ve aydınların görüşleri incelenmiştir. Çalışma Çarlık Rusya’sı döneminde Kazak Türklerine yönelik “gayri medeni” söylemler geliştirerek meşruiyet zeminin oluşturma çabalarını ortaya koyma açısından önem arz etmektedir.
Keywords : Kazak Türkleri, İslam, Çarlık Rusya, Aydınlanma, Hristiyanlaştırma, Ortodoksluk, Kolonileştirme.

ORIGINAL ARTICLE URL