İslami Finansın Sürdürülebilirliği: Şer‘i Kurullar Üzerine Bir İnceleme

Authors : Feyza Cevherli

Pages : 1619-1651

Doi:10.37697/eskiyeni.1565746

View : 246 | Download : 388

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz Amaç: Şer‘i kurullar, İslami finans sisteminin temel yapı taşlarından biridir. Bu çalışma, Şer‘i kurulların sürdürülebilir finans anlayışıyla ne ölçüde örtüştüğünü tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problemi, Şer‘i kurulların genellikle yalnızca hukuki meşruiyet sağlayan yapılar olarak değerlendirilmesi ve bu kurulların sürdürülebilirlik ilkelerine katkılarının literatürde yeterince derinlemesine incelenmemesidir. Bu çerçevede çalışma, Şer‘i kurulları etik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sosyal sorumluluk gibi değerlerle örtüşen yönetişim organları olarak yeniden konumlandırmayı hedeflemektedir. Yöntem: Araştırma, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde yapılandırılmış, veri toplama tekniği olarak doküman analizi kullanılmıştır. Şer‘i kurullar tarafından yayınlanan fetva, standart, rapor ve strateji belgeleri gibi birincil kaynaklardan elde edilen veriler, tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş; belgelerde yer alan sürdürülebilirliğe dair ifadeler Şer‘i uyum, denetim ve gözetim, risk yönetimi, güvenilirlik, şeffaflık ve hesap verebilirlik, eğitim ve danışmanlık hizmetleri, adil büyüme ve sosyal refahın artırılması, çevre bilinci ve inovasyon ve teknoloji kullanımı gibi temalar altında sınıflandırılmıştır. Bulgular: Kurullar işlevsel niteliklerine göre uluslararası düzenleyici ve denetleyici, uluslararası standart belirleyici ve ulusal düzenleyici ve denetleyici yapılar şeklinde kategorize edilmiş; böylece karşılaştırmalı ve tematik bir analiz zemini oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, Şer‘i kurulların İslami finansın uzun vadeli sürdürülebilirliğine yalnızca fıkhî uygunluk açısından değil, aynı zamanda yönetişim, toplumsal refah ve çevresel sorumluluk boyutlarıyla da katkı sunduğunu göstermektedir. Sonuç: Araştırmanın, Türkçe literatürde oldukça sınırlı olan belge temelli analizlere dayalı sürdürülebilirlik odaklı Şer‘i kurul incelemelerine özgün bir katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Aynı zamanda bu araştırma, İslami finansın daha etik, adil ve toplumsal fayda odaklı bir yapıya kavuşmasında Şer‘i kurulların potansiyel rolünü ortaya koyarak, bu kurulların klasik işlevlerinin ötesine taşınmasına yönelik kavramsal bir açılım sunmaktadır.
Keywords : İslam Hukuku, İslami Finans, Şer‘i Kurul, Şer‘i Yönetişim, Sürdürülebilirlik

ORIGINAL ARTICLE URL