Müslüman Devletler Arasında Siyasi Parçalanma ve Hegemonya İlişkisi

Authors : Mustafa Öztop, Ahmet Hüsrev Çelik

Pages : 1457-1478

Doi:10.37697/eskiyeni.1674572

View : 479 | Download : 728

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Çalışmada, Müslüman devletlerin kendi aralarındaki temel siyasi anlaşmazlıkların, hegemon güçlerle ilişkilerini nasıl etkilediğinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Müslüman devletler arasındaki siyasi parçalanma, birbirleri arasında daha sık görülen ve öne çıkan sorunlar kapsamında ele alınmış ve beş ana unsura ayrılarak sınıflandırılmıştır. Bu unsurlar; sınıfsal iktidar mücadelesi, siyasi otorite arayışı, mezhepçilik, etnik temelli sorunlar ve sınır sorunlarıdır. Yöntem: Müslüman devletler arasında gözlenen bu anlaşmazlık konuları ve bu anlaşmazlıkların ortaya çıkardığı sonuçlar, uluslararası ilişkilerdeki hegemonya ve bağımlılık teorileri üzerinden analiz edilmiştir. Bu analiz için hegemonya ve bağımlılık teorilerini birlikte değerlendirme imkânı sunan “merkez hegemonyası” kavramı kullanılmıştır. Çalışmada, Müslüman devletler arasındaki anlaşmazlıklar ve sorunlar hakkında literatür taraması ve doküman incelemesi yapılmış ve elde edilen verilerin analizinde, nitel veri analizi tekniklerinden metin/doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada ayrıca, Müslüman devletler arasında sık karşılaşılan sorunlar ile otoriter rejimler arasındaki ilişki hakkında ve Müslüman devletlerin merkez hegemonyasına karşı nasıl bir varlık gösterilebileceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. Ayrıca bazı Müslüman devletlerdeki otoriter rejimlerin iktidarlarını sürdürme çabası ile halkların beklentilerini yönetimlerine yansıtma arzusu arasında yaşanan iniş çıkışların nasıl bir yöne evrildiği açıklanmaya çalışılmıştır. Sonuç: Müslüman devletler arasında yaşanan siyasi anlaşmazlıkların mevcut uluslararası sistemin bu devletleri öteki konumuna iten işleyişini beslediği ve kendi varlıklarını çift yönlü olarak olumsuz etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Müslüman devletlerin kendi aralarında yaşadıkları siyasi anlaşmazlık, genellikle üçüncü aktörlerin fayda sağladığı Müslüman devletlerin ise üçüncü aktörlere daha fazla taviz vermek durumunda kaldığı bir tablo meydana getirmektedir. Müslüman devletlerin içinde bulundukları bu açmazdan çıkmaları için anlaşmazlık yaşadıkları konularda kendi aralarında hegemon bir gücün arabulucu ya da müdahil olmadığı bir çözüm arayışına gitmesi önerilmiştir. Diğer bir öneri olarak da Müslüman devletlerin öteki olarak görüldükleri ve hegemon aktörlerin domine ettikleri bir sistemde çözüm arayışı yerine alternatif çatı kurum ve kuruluşlar inşa ederek kendi meselelerine çözüm bulmalarının daha mümkün olduğu değerlendirilmiştir.
Keywords : Uluslararası İlişkiler, Müslüman Devletler, Hegemonya, Anlaşmazlık, Mezhepçilik, Etnik Yaklaşımlar

ORIGINAL ARTICLE URL