Kötülük (Şer) Problemi ile Başa Çıkmada Tevekkül İnancının Önemi
Authors : Hamdullah Arvas
Pages : 1653-1677
Doi:10.37697/eskiyeni.1674577
View : 319 | Download : 417
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, kötülük probleminden kaynaklanan inanç ve değer krizleriyle başa çıkmada tevekkül inancının yeri, önemi ve katkısını tespit etmektir. Çalışma, özellikle doğal afetler, savaşlar ve ahlaki kötülükler karşısında bireylerin yaşadığı anlam, güven ve değer krizlerinin teolojik ve psiko-sosyal boyutlarını ele almaktadır. Bu bağlamda kötülük problemi, yalnızca metafizik bir tutarsızlık değil; insanın varlık, benlik ve hakikatle ilişkisini zedeleyen derin bir değer krizi olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın önemi, kelâm, felsefe ve psikoloji disiplinlerini bütüncül bir perspektifte buluşturarak, çağdaş inanç krizlerine din temelli bir başa çıkma modeli sunmasında yatmaktadır. Yöntem: Araştırma, nitel araştırma desenine uygun olarak yürütülmüş olup literatür taraması yöntemine dayanmaktadır. Bu kapsamda klasik ve modern kelâm eserleri, teodise literatürü, tasavvuf kaynakları ile din psikolojisi alanında yapılan güncel çalışmalar incelenmiştir. Verilerin analizinde betimsel ve kavramsal analiz teknikleri kullanılmış; tevekkül, tedbir ve teodise kavramları arasındaki ilişkiler disiplinlerarası bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları, mevcut teodise yaklaşımlarının teorik düzeyde güçlü açıklamalar sunmasına rağmen, bireylerin yaşadığı somut acı, kayıp ve travmalar karşısında yeterli bir psikolojik ve varoluşsal karşılık üretemediğini göstermektedir. Buna karşılık tevekkül inancının, insanın bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarına hitap eden bütüncül bir başa çıkma mekanizması sunduğu tespit edilmiştir. Tevekkül, bireye hem metafizik bir anlam çerçevesi kazandırmakta hem de sabır, umut ve dayanıklılık gibi psiko-sosyal kaynakları güçlendirmektedir. Sonuç: Netice itibariyle bu çalışma, tevekkül inancının kötülük problemiyle başa çıkmada yalnızca pasif bir kabulleniş değil; anlam kurucu, dengeleyici ve dönüştürücü bir inşa dili sunduğunu ortaya koymaktadır. Tevekkül, tedbir ve teodise ilişkisini psiko-sosyal bir perspektifle ele alması bakımından çalışma özgün bir katkı sunmaktadır. Araştırma, günümüz inanç ve değer krizleri bağlamında dinî başa çıkma modellerinin yeniden düşünülmesi gerektiğini göstermekte; ileride yapılacak ampirik ve disiplinlerarası çalışmalar için teorik bir zemin önermektedir.Keywords : Kelâm, Teodise, Kötülük (Şer) Problemi, İlahi Adalet, Tevekkül, Dini Başa Çıkma
ORIGINAL ARTICLE URL