Halk Hekimliğinde Kadın Şifacıların Rolü: Diyarbakır Örneği
Authors : Mehmet Yusuf Aslan
Pages : 651-678
Doi:10.22559/folklor.3841
View : 294 | Download : 171
Publication Date : 2025-08-01
Article Type : Research Paper
Abstract :Şifacılık uygulamalarının tarihsel gelişiminde dinsel ve büyüsel kökenli tedavi uygulayan ve bunu çeşitli ritüellerle ortaya koyan kadın şifacılar vardır. Tecrübeye dayanan ve sözlü kültürel bellek yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılan iyileştirme yöntem ve pratikleri, bu kişiler aracılığıyla ihtiyaç duyan bireylere sunulmaktadır. Bu çalışma, özellikle modern tıbbın henüz gelişmediği dönemlerden günümüze kadar şifacı kimliğiyle öne çıkan kadınların halk hekimliğindeki rolleri ile Diyarbakır ve çevresindeki kadın şifacıların tedavi ettikleri hastalıklar ve tedavi uygulamaları ele almaktadır. Çalışmada, şifacı kadınlarla yapılan görüşme ve gözlemlerden elde edilen veriler, betimsel olarak içerik analizine tabi tutulmaktadır. Diyarbakır’da halk tarafından kabul görmüş, uzmanlaşmış, dinî-büyüsel yöntemler kullanarak kutsallıkla ilişkilendirilen, geçmişe göre sayıları azalmışsa da günümüze kadar geleneği devam ettiren kadın şifacılar halen varlıklarını devam ettirmektedirler. Ellerinin şifalı olduğuna inanılan ocaklı ve pîrik gibi adlarla anılan kadın şifacılar, birçok hastalıkta başvurulan önemli kişilerdir. Günümüzdeki ebe görevini üstlenen pîrik kadın şifacılar, daha çok kadın hastalıkları, doğum öncesi, esnası ve sonrasındaki tüm işlemleri ve bebekle ilgili tedavileri gerçekleştirirler. Ocaklı olarak adlandırılan kadın şifacılar ise çocuk hastalıkları, egzama, sarılık, siğil, kulunç ağrısı, boyun ağrısı, kırık-çıkık, nazar değmesinde tedaviler gerçekleştirmektedirler. Şifacılar, zengin bir bitki örtüsüne sahip olan Diyarbakır ve ilçelerinde dağlık ve kırsal bölgelerde bulunan çeşitli bitkilerden ürettikleri ilaçlar ve kendilerine has yöntemlerle yaptıkları tedavilerle insanları iyileştirmeye devam etmektedirler.Keywords : Diyarbakır, kadın şifacılar, tedavi yöntemleri, halk hekimliği
ORIGINAL ARTICLE URL