Kültürel Hafızanın Hatırlama Figürleri: Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti’nde Armalar

Authors : Nezire Gamze Ilıcak Yücel

Pages : 693-716

Doi:10.22559/folklor.3859

View : 154 | Download : 129

Publication Date : 2025-08-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Modern dönemde armalar, ulusların tarihî ve kültürel hafızasının politik ve kurumsal izdüşümlerini teşkil etmektedir. Armalarda kullanılan semboller ise ulusların köken anlatılarının, evren, dünya, doğa ve coğrafya tasavvurlarının, kutsal kabul edilen inanç ve değerlerin, savaş, devrim, ihtilal gibi büyük politik olayların biyografik hikâyelerini bir bütün olarak anlatacak şekilde seçilmektedir. Bu bağlamda armalar geçmiş ile gelecek üzerinde kurulan hafıza köprüleri işlevini görmekte olup geçmişin hafızasını gelecek nesillere taşınmasına yardımcı olur. Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu’nda ve Türkiye Cumhuriyeti’nde devlet arması denemelerini, hafıza-kimlik-kültür terkibi bağlamında ele aldım. Bununla birlik te batılı/modern kurumsallaşma ile kültürel hafıza arasında arma üzerinden nasıl bir terkip kurulduğu sorusuna cevap aradım. Çalışmada öncelikle hatırlama figürü olarak armanın tarihî ve kültürel kökenlerine yer verdim. Daha sonrasında armanın kültürel hafızadan rafine edilmiş sembolleriyle Osmanlı İmparatorluğu’nda ve Türkiye Cumhuriyeti’ndeki kullanım amaçlarına, misyonlarına ve işlevlerine, dönemin politik iklimini de denklemin içerisinde tutarak yer verdim. Modern dönemde devlet armaları ulus (devlet) inşalarının bir parçası olması sebebiyle Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde devlet armaları, modern devlet düşüncesinin izdüşümü olarak ortak zemine dayanmaktadır. Buna mukabil, armalar tasarlanmasında kullanılan kültürel hafıza sembolleri, Osmanlı İmparatorluğu’nda ve Türkiye Cumhuriyeti’nde farklı siyasî ve ideolojik saiklere göre belirlenmiştir. Osmanlı devlet armasında Türk halk kültürü, İslam dini, hanedanlık sembolleri ile modernleşme süreçlerinin izlerini taşımıştır. Cumhuriyet dönemi devlet arması, teşebbüs aşamasında kalsa da armanın tasarımında Osmanlı devlet armasındaki sembollerin kullanılmaması istenmiştir. Devlet armasının belirlenmesi için yapılan müsabaka sonucunda birinci seçilen Namık İsmail Bey’in Cumhuriyet Arması Türk mitolojisi ile modernleşme arasında bir bağ kurmuş olsa da kabul edilmemiştir.
Keywords : kültürel hafıza, armalar, Arma-i Osmanî, Cumhuriyet Arması

ORIGINAL ARTICLE URL