Dört-Kategorili Ontoloji ve Zihin Felsefesinde Metafiziğin Kaçınılmazlığı

Authors : Bilge Sever Kıyak

Pages : 36-63

Doi:10.58634/felsefedunyasi.1806015

View : 117 | Download : 209

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, zihin felsefesinde metafiziğin kaçınılmazlığını tartışırken E. J. Lowe’un Kartezyen olmayan töz düalizmini örnek bir model olarak ele almaktadır. Güncel yaklaşımlar genellikle bilimi veya işlevsel açıklamaları önceleyerek bilinç, faillik (agency) ve kişisel özdeşlik gibi meseleleri bilimsel verilere indirgeme eğilimindedir. Oysa Lowe, bu soruların özünde metafiziksel olduğunu savunmaktadır. Onun töz, tür, nitelik ve kip ayrımına dayanan dört-kategorili ontolojisi, zihinsel olguları fiziksele indirgemeden açıklayabilmemiz için bir zemin sunmaktadır. Lowe’a göre benlik, zihinsel niteliklerin taşıyıcısı olan birincil ontolojik öznedir, bedensel organizmayla ilişkili ama ondan ontolojik olarak farklıdır. Kartezyen ayrılabilirliği reddederken, ontolojik düalizmi koruyan bu model, zihinsel nedensellik ile fiziksel kapalılığı uzlaştırmakta ve indirgemeciliğe alternatif sunmaktadır. Makale, tüm zihin felsefesi kuramlarının özdeşlik, bağımlılık ve modalite gibi metafizik varsayımlara dayandığını göstermektedir. Bu bağlamda metafizik, felsefi araştırmalar için isteğe bağlı bir arka plan değil, zorunlu bir temeldir. Lowe’un yaklaşımı, töz düalizmini yeniden meşrulaştırmakla kalmamakta, aynı zamanda bilinç, yönelimsellik ve failliğe ilişkin sorunlara bilimsel verilerle uyumlu ama metafiziksel olarak temellendirilmiş bir çözüm sunmaktadır.
Keywords : Çağdaş Ontoloji, Zihin Felsefesi, Kartezyen Olmayan Töz Düalizmi, Metafiziğin Kaçınılmazlığı, Dört-Kategorili Ontoloji

ORIGINAL ARTICLE URL