Terapi Sürecinde Karşı Aktarım ve Terapötik İttifakın İlişkisi Üzerine Sistematik Bir Gözden Geçirme

Authors : Berin Aslan, Seda Sapmaz Yurtsever

Pages : 358-399

Doi:10.31682/ayna.1671161

View : 256 | Download : 180

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışmada, karşı aktarımın psikoterapi süreci içerisindeki rolünü ortaya koymak amacıyla, terapötik ittifak ve karşı aktarım arasındaki ilişkiyi değerlendiren çalışmaların gözden geçirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, önceden belirlenen anahtar kelimeler ile Google Scholar, PubMed, ScienceDirect, PsycNET, MEDLINE, TR Dizin ve Ulakbim veri tabanlarında yayınlanmış Türkçe ve İngilizce makaleler 1999 (Ocak)-2024 (Aralık) yılları kısıtında taranmıştır. Tarama sonucunda dahil etme ölçütlerini karşılayan 15 çalışma gözden geçirilmiştir. İncelenen araştırmalarda karşı aktarım, farklı biçimlerde tanımlanarak terapist ya da dış gözlemciler tarafından değerlendirilmiştir. Terapötik ittifak ise genellikle Bordin’in kuramına dayalı geliştirilmiş ölçeklerle incelenmiş ve bu değerlendirmelerde terapist, danışan ve süpervizör gibi farklı kaynaklardan veri toplanmıştır. Araştırmaların bulguları bir arada değerlendirildiğinde ise karşı aktarım ile terapötik ittifakla ilişkisine dair farklılaşan sonuçlar elde edilmiştir. Kesitsel araştırma bulguları, olumsuz karşı aktarımın terapötik ittifakı zayıflattığını; olumlu karşı aktarımın ise terapötik ittifakı destekleyebildiğini ortaya koymuştur. Bunun haricinde boylamsal araştırmalar, olumlu karşı aktarımın yardımcı etkisinin yalnızca tedavinin başlangıç aşamasında gözlemlendiğini, tedavinin ilerleyen aşamalarında ise terapötik ittifakın gücünü zayıflattığını göstermiştir. Karşı aktarımın terapötik ilerlemeye olan en önemli katkısı ise etkili bir şekilde yönetildiğinde terapötik ittifakı desteklemesi olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, olumlu karşı aktarım ile terapötik ittifak arasındaki sonuçlar daha karmaşıkken, olumsuz karşı aktarımın terapötik ittifak için zedeleyici olduğu konusunda bir uzlaşı söz konusudur. Bununla birlikte, karşı aktarımın olumsuz etkilerinin uygun şekilde telafi edilmesi ile olumlu terapötik kazanımların elde edilebileceğine dair bulgular, terapi süreci açısından umut vericidir. Bu derlemenin bulguları, terapötik ilişkinin inşa edilmesi ve etkin bir biçimde sürdürülmesi için klinisyenlerin karşı aktarım dinamiklerini fark etme ve yönetmeye yönelik terapötik becerilerini geliştirmelerinin önemini ortaya koymaktadır.
Keywords : karşı aktarım, terapötik ittifak, terapötik ilişki, psikoterapi süreci

ORIGINAL ARTICLE URL