Fuzûlî’nin Tasavvufî Aşk Söylemi

Tasavvuf öğretisinde Allah, bilinmek ve sevilmek muradıyla varlığı yaratmıştır. Yaratılmışlar içerisinde onu hakkıyla bilecek ve sevecek varlıklardan biri insandır. Hak onun fani bedenine kendi ruhundan üfleyerek onu ebediyen diri kılmıştır. Onun celal ve cemal sıfatlarının kendisine tecelli ettiği insan, ondan, asli vatanından ayrı düşerek dünyaya indirilmiştir. İnsanın o andan sonraki çabası, ayrı düştüğü vatanına ve aslına kavuşmak, yaratılış halkasını tamamlayarak insan-ı kâmil makamına ulaşmaktır. Yeryüzünde Allah’ın halifesi olan insan, insan-ı kâmile ancak benlik elbisesinden aşk ile sıyrılıp fena hırkasını giyerek ulaşabilir. Aşk; insanın yeryüzündeki rehberi, dikey boyutlu yükselişi ve Hakk’ın sırlarına açılan gizli kapıdır. Fuzûlî de sırlarla dolu bu aşk kapısını, gazellerindeki beyitler arasında izhar ederek anlamlandırmaya çalışmıştır.