Begavî’nin Mesâbîhu’s-sünne’si Özelinde Bir Satır Arası Okuma Denemesi
Authors : Mesut Çakır
Pages : 253-282
Doi:10.61218/hadith.1682998
View : 161 | Download : 275
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Herhangi bir eserin telif süreci, yalnızca müellifin bireysel tercihlerinden ibaret olmayıp çeşitli ilmî, siyasi ve sosyal unsurların doğrudan veya dolaylı etkisi altında şekillenmektedir. Hadis eserleri de bu genel çerçevenin dışında düşünülemez. Zira bir hadis eserinin yalnızca yazılmış olmak için yazıldığını düşünmek, ilmî gerçekler ve tarihî vakıa ile bağdaşmamaktadır. Müellifin yaşadığı toplumun bir parçası olması, onun dönemin gelişmelerinden etkilenmesini kaçınılmaz kılar. Bu etkinin, müellifin zihin dünyasında bir karşılık bulmaması ve eserine yansımaması ise oldukça düşük bir ihtimaldir. Bu doğrultuda, hadis eserlerini değerlendirirken sadece zahirî unsurlara odaklanmak yerine, eserin ana başlıkları, alt başlıkları ve seçilen hadislerin belirlenme sürecini müellifin yetiştiği ilmî çevre ve dönemin genel şartları çerçevesinde ele almak gerekir. Diğer bir ifadeyle, hadis eserlerine satır arası okuma yöntemiyle yaklaşmak, eserin telifine etki eden unsurları daha iyi anlamaya ve müellifin zihnî arka planına nüfuz etmeye imkân tanır. Bu makalede, Begavî’nin (öl. 516/1122) Mesâbîhu’s-sünne adlı eserinin iman bölümü, satır arası okuma yöntemiyle incelenecek; müellifin hadis seçiminde izlediği yöntem, eserine yön veren temel kaygılar ve zihnî arka plan analiz edilecektir. Böylece, hadis derleme geleneği içinde müellifin bilinçli tercihlerinin nasıl şekillendiği ortaya konarak eserin, yazıldığı dönemin ilmî ve fikrî yapısıyla olan ilişkisi değerlendirilecektir.Keywords : Hadis, Begavî, Mesâbîhu’s-sünne, Eser, Satır arası okuma.
ORIGINAL ARTICLE URL
