Fahreddîn er-Râzî’nin el-Mahsûl fî ʿilmi ʿusûli’l-fıkh Adlı Eserinde Mütevâtir Haber -Hadis Usûlü Bağlamında Bir Mukâyese-

Authors : Bilge Kılıç

Pages : 472-503

Doi:10.61218/hadith.1683418

View : 191 | Download : 220

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, Eş‘arî geleneğinin önemli isimlerinden biri olan Fahreddîn er-Râzî’nin (ö. 606/1210) el-Mahsûl fî ʿilmi ʿusûli’l-fıkh adlı eserinde yer alan mütevâtir haber bölümü, hadis usûlü bağlamında muhaddislerin yaklaşımlarıyla mukâyese edilerek değerlendirilmektedir. Araştırma, mütevâtir kavramını fıkıh ve hadis usûlü olmak üzere disiplinler arası bir çerçevede anlamlandırmayı amaçlamaktadır. İlk olarak araştırmada er-Râzî ve muhaddislerin mütevâtir haberi usûllerinde nasıl konumlandırdıkları tespit edilmektedir. Daha sonra er-Râzî’nin mütevâtir haber tanımı incelenerek muhaddislerin yaklaşımlarıyla örtüşen ve ayrışan yönleri belirlenmektedir; buna bağlı olarak er-Râzî’nin mütevâtir haber için öngördüğü kriterler ile muhaddislerin şartları karşılaştırılmaktadır. Son olarak er-Râzî’nin mütevâtir haberin kesin bilgi ile ilişkisini nasıl kurduğu değerlendirilmekte ve bu noktada muhaddislerle arasındaki temel farklılıklar ve benzerlikler ortaya konmaktadır. Araştırma sonucunda mütevâtir haberin usûldeki yeri, tanımı, şartları ve epistemolojik değeri konularında er-Râzî ile muhaddisler arasında önemli ölçüde farklılıkların bulunduğu ancak belli noktalarda benzerliklerin de mevcut olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak er-Râzî’nin genel olarak teorik ve felsefî değerlendirmelere yöneldiği, muhaddislerin ise daha çok rivayet odaklı bir bakış açısına sahip oldukları anlaşılmıştır.
Keywords : Hadis, Fahreddîn er-Râzî, el-Mahsûl, Haber, Mütevâtir.

ORIGINAL ARTICLE URL