Hicrî Üçüncü Asrın ilk Yarısında Hadis Literatüründe Kaderî İmalar
Authors : Emrah Uçar
Pages : 283-309
Doi:10.61218/hadith.1780479
View : 185 | Download : 147
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Çalışmada hicrî üçüncü asrın ilk yarısında hadis literatüründe kaderî düşünceye yönelik doğrudan ve dolaylı atıflar ele alınmaktadır. Kader inancına dair tartışmalar, kelâmî bir ihtilaf olmanın yanı sıra hadis râvilerinin güvenilirliğini ve rivayet ehliyetlerini belirleyen ölçütlerden biri olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede Saîd b. Mansûr (öl. 227/842), Yahyâ b. Maîn (öl. 233/848) ve Ahmed b. Hanbel (öl. 241/855) gibi hicrî üçüncü asırda hadis ilmiyle temayüz etmiş muhaddislerin eserleri esas alınarak, kaderîlik karşıtı söylemin ricâl tenkidi, metin tahlilleri ve toplumsal dışlama pratiklerinde nasıl somutlaştığı incelenmiştir. Eserlerde yer alan satır arası imalar, kullanılan terimler ve sosyal dışlanma pratikleri, kaderîliğin yalnızca itikadî bir mesele olarak değil, bilginin güvenilirliği ve ilmî itimat bağlamında da ele alındığını göstermektedir. Çalışmada yöntem olarak “kaderî”, “iʿtikad” ve “bidʿa” gibi temel terimler üzerinden sistematik tarama yapılmış, elde edilen veriler hadis metinleri, râvî biyografileri ve sosyo-hukuki yansımalar şeklinde sınıflandırılmıştır. Böylece kader meselesinin, dönemin hadis literatüründeki yeri, rivâyet kabulü ve Sünnî kimliğin inşasında belirleyici bir tasnif ölçütü hâline geldiği tespit edilmiştir.Keywords : Hadis, , Kaderîlik, , Cerh-ta`dil, , Sünnîlik, , Râvî.
ORIGINAL ARTICLE URL
