Sahâbenin ‘Şöyle Yapardık’ Sözünde Kastedilen Fiillerin Hz. Peygamber’e Aidiyeti Meselesi Üzerine Bir İnceleme

Authors : Veli Tatar

Pages : 188-215

Doi:10.61218/hadith.1541223

View : 180 | Download : 172

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Hz. Peygamber, cahiliye döneminden kalan bazı kültürel olguları, İslam’ın amacına aykırı olduğu için yasaklamış, bazılarına izin vermiş bazılarını da birtakım değişiklikler yaparak serbest bırakmıştır. Zira hadisler, karşılaşmış olduğu kültürel olguları, sünnetin amacına uygun bir formata çevirmiştir. Bu noktada kültürel olanla sünnet olanı veya hadis menşeili olanı birbirinden ayırt etmek önem arz eder. Sahabenin ‘Biz şöyle yapardık, derdik.’ şeklindeki ifadelerinin de bu açıdan değerlendirilmesi, bunlarla Hz. Peygamber’in fiili, sözü mü, sahabenin mi yoksa geleneksel/kültürel bir hususun mu kastedildiğinin tespiti mühimdir. Dolayısıyla sahabenin ‘Şöyle yapardık, derdik, düşünürdük.” sözlerinin Hz. Peygamber’in sünnetine delaleti hususunda, bu sözlerin işaret ettiği hadislerin merfû mu, mevkuf mu olduğu konusunda tartışmalar yapılmıştır. Bu tartışmalar Hz. Peygamber’in hadisleri dışında sahabenin bazı tasarruflarının sünnet kategorisinde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği tartışmalarını da beraberinde getirmektedir. Sahabenin nadiren de olsa birtakım fiillerinin cahiliye döneminden geldiği hususu da göz önüne alınmaktadır. Mezkûr sözü zikrederken de yapmış oldukları fiilin Hz. Peygamber’in sünnetine delaleti hususunda herhangi bir bilgi vermemiş olmaları, bu davranışların Hz. Peygamber’e, kendilerine veya cahiliye dönemine aidiyeti hususunda ihtilafların vuku bulmasına sebep olmuştur. Bu itibarla çalışmamızda sahabenin “şöyle yapardık, derdik, düşünürdük.” şeklindeki sözleri söylerken kastedilen fiillerin Hz. Peygamber’e aidiyeti yanında cahiliye dönemindeki bazı kültürel unsurlara işaret edip etmediği de tespit edilmeye çalışılacaktır.
Keywords : Hadis, Sünnet, Saâbe, Hükmen Merfu, Mevkûf, Fiil

ORIGINAL ARTICLE URL