Şîraz’ın Hadisçileri ve Bir Derlemenin Klasikleşmesi: Ali b. Mübârekşâh’ın Aktarım Ağı

Authors : Selim Demirci

Pages : 164-189

Doi:10.61218/hadith.1698755

View : 474 | Download : 216

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, hadis tarihinde genellikle ön plana çıkarılmayan Şîraz ve bu beldede yetişmiş önemli hadis âlimlerinden birisi olan Ali b. Mübârekşâh es-Sıddîkî eş-Şîrâzî’nin Mişkâtü’l-Mesâbîh’in aktarımındaki tarihsel rolüne odaklanmıştır. Şîraz şehri çeşitli özellikleriyle araştırmalara konu edilse de İbnü’l-Cezerî, Fîrûzâbâdî ve Cürcânî gibi âlimlerin ilmî faaliyette bulunduğu bir belde olmasına rağmen hadis ilmi açısından önemli bir merkez olarak görülmemiştir. Özellikle Mişkâtü’l-Mesâbîh’i, müellifi el-Hatîb et-Tebrîzî’den doğrudan rivayet eden ve eserin sonraki kuşaklara aktarılmasını sağlayan kimse olan Ali b. Mübârekşâh’ın, faaliyetleri ve yakın çevresi de ilmî çalışmalarda dikkate alınmamıştır. Elinizdeki çalışmanın amacı sadece Şîraz şehrinin hadis tarihi açısından önemini ortaya koymak ve Ali b. Mübârekşâh’ın bir kitabın aktarımındaki rolünü tespit etmek değildir. Aynı zamanda Ali b. Mübârekşâh ile ilgili ana verilerin kaynağı olan Mişkât icazetlerini aktaran âlimlerin tarihsel rolünü vurgulamak da çalışmanın hedeflerindendir. Zira bu makale hazırlanırken bazı biyografik kaynaklar incelenmiş olsa da ana figürler ancak icazet silsilelerinden tespit edilebilmiştir. Dolayısıyla icazetlerden toplanan bu veriler ve onların değerlendirilmesi Ali b. Mübârekşâh’ın ve Şîraz’ın hadis tarihindeki konumunu belirginleştirmenin temel aracı olmuştur. Ayrıca icazetler ışığında Hicaz’ın, hicrî 10. ve 11. yüzyıllarda sadece temel kaynakların değil Mişkât gibi ikincil hadis kaynaklarının aktarımında da kritik bir rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Hadis, Ali b. Mübârekşâh, Şîraz, Mişkât, Tebrîzî

ORIGINAL ARTICLE URL