Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı: Sistematik Bir Derleme
Authors : Aybüke Irem Şahin, Irem Öztürk, Gülay Dirik
Pages : 320-335
Doi:10.51982/bagimli.1390015
View : 547 | Download : 573
Publication Date : 2024-09-30
Article Type : Review Paper
Abstract :Alışveriş süreci internetin hayatımıza girmesiyle yeni bir boyut kazanmış ve karşımıza çevrimiçi alışveriş olgusu çıkmıştır. Çevrimiçi alışveriş, ortaya çıktığı tarihten itibaren giderek artarak geleneksel alışverişe nazaran daha çok tercih edilmeye başlanmıştır.. Bu durum bireyleri yeni bir bağımlılık riski ile karşı karşıya bırakmaktadır. Bu derlemenin amacı, çevrimiçi alışveriş bağımlılığını incelemiş araştırma makalelerinin incelenmesidir.. 2017-2023 yılları arasında çevrimiçi alışveriş bağımlılığı ile ilgili gerçekleştirilmiş çalışmalar Scopus, Pubmed, Ekual ve TRDizin veri tabanları aracılığıyla taranmıştır. Taramanın sonucunda 84 makaleye ulaşılmıştır. PRISMA adımları izlendikten sonra derlemeye dahil edilecek 12 çalışma belirlenmiştir. Makalelerin incelenme sürecinde çevrimiçi alışveriş bağımlılığı kavramının, farklı araştırmacılar tarafından değişik işevuruk tanımlarının yapıldığı görülmüştür. Bu bağlamda çalışmalar işevuruk tanımlarına göre çevrimiçi kompulsif satın alma, sorunlu / problemli internet alışverişi ve çevrimiçi alışveriş bağımlılığı olmak üzere 3 gruba ayrılarak incelenmiştir. Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı için koruyucu faktör olarak en çok incelenen değişkenin sosyal destek olduğu görülmüştür. Sosyal medya kullanımı, uyum bozukluğu, dissosiyasyon, dürtüsellik ve aleksitimi belirtilerinin varlığı, kaygılı bağlanma ve düşük benlik saygısının çevrimiçi alışveriş bağımlılığı için risk faktörleri olduğu belirlenmiştir. Mevcut bulgular problemli internet alışverişi davranışının önlenmesi ve gerektiğinde uygun müdahalelerin belirlenmesinde yol gösterici olabilir.Keywords : Çevrimiçi alışveriş, bağımlılık, kompulsif çevrimiçi satın alma, problemli internet alışverişi
ORIGINAL ARTICLE URL