İslamcı Dergilerin Demokrasi Yorumları ve AK Parti: İktibas, Haksöz, Bilgi ve Düşünce Dergileri (2001–2007)

Authors : Fethi Çiftçi

Pages : 86-98

Doi:10.56671/hafizadergisi.1700761

View : 84 | Download : 166

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, İslamcı dergilerin demokrasi yaklaşımları üzerinden AK Parti’ye bakışlarını 2001–2007 dönemiyle sınırlı olarak incelemektedir. Çalışmada Fairclough and Wodak’ın eleştirel söylem analizi temel alınmış, İktibas, Haksöz ve Bilgi ve Düşünce dergilerinin ilgili tüm sayıları taranmıştır. İncelenen İslamcı dergiler, demokrasi bağlamında üç farklı şekilde tasnif edilebilir: i) reddedici yaklaşım (İktibas), ii) pragmatist yaklaşım (Haksöz), iii) kucaklayıcı yaklaşım (Bilgi ve Düşünce). Çalışmanın sınırlılıkları arasında yalnızca üç derginin seçilmiş olması, tiraj ve sayfa sayısı bilgilerine ulaşılamaması ve kapsamın 2001–2007 ile sınırlı kalması sayılabilir. Bu sınırlılıklara rağmen makale, İslamcılık ve demokrasi ilişkisinin farklı yorumlarının yansımalarını ortaya koyarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Osmanlı’dan bu yana Türkiye siyasetinde önemli bir yer tutan İslamcılar, demokrasiye yönelik yaklaşımlarını büyük ölçüde konjonktürel koşulların etkisiyle şekillendirmiştir. 1960’larda çeviriler yoluyla şekillenen ve demokrasiyi tamamen reddeden İslamcılık yorumu, Soğuk Savaş sonrasında yerini demokrasiyi ehven-i şer ya da olumlu bulan yaklaşımlara bırakmıştır. İslamcıların değişen demokrasi tutumları, söylem analizi yöntemiyle İslamcı dergiler aracılığıyla anlaşılabilir. Bu amaçla çalışmada, İslamcı bir hareketin içinden doğan AK Parti’ye demokrasiyi i) reddedici, ii) pragmatik ve iii) kucaklayıcı yaklaşan dergilerin bakışları analiz edilmiştir. Çalışma, kapsam olarak AK Parti’nin kuruluşundan, ilk döneminin sonu olan 2007 yılına kadar olan süreciyle sınırlandırılmıştır. İncelenen üç derginin demokrasi algıları üzerinde, dönemin İslamcılık yorumları, 28 Şubat süreci ve demokrasi ile İslamcılığa dair entelektüel birikim etkili olmuştur. İslam’ın kendine özgü yönetim modeli olduğunu ve bu nedenle demokrasiyle uzlaşamayacağını savunan İktibas dergisi, demokrasi yönteminin ’’yanlışlığı’’ gerekçesiyle AK Parti’yi en baştan olumsuz şekilde kodlamıştır. İslami idarenin demokrasiden farklı olduğu konusunda İktibas ile hemfikir olan Haksöz, demokrasiyi araçsallaştırarak din özgürlükleri meselesinde karşılaşılan sorunların çözümünde AK Parti’yi desteklemiştir. Yeni İslamcılık ve muhafazakâr demokrasi kavramlarını öne çıkaran Bilgi ve Düşünce, çevrenin belirleyici olduğu bir demokrasinin İslam’la uyumlu olacağı düşüncesindedir. Dergi bu doğrultuda, AK Parti’nin kimliğinin demokratlık yönünde geliştirmesi adına destek sunmuştur.
Keywords : İslamcılık, AK Parti, İktibas Dergisi, Haksöz Dergisi, Bilgi ve Düşünce Dergisi

ORIGINAL ARTICLE URL