Sosyal ve Kültürel Psikoloji Açısından Malatya Türkülerinde Kargışlar

Authors : Fatih Solmaz, Gülay Mirzaoğlu
Pages : 376-402
Doi:10.33709/ictimaiyat.1511774
View : 104 | Download : 101
Publication Date : 2025-05-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Sosyal psikoloji; bireyin tutum, düşünce ve davranışlarını inceleyen bir bilimdir ve her toplumun davranış şekilleri, değerleri, normları birbirinden farklılık gösterir. Söz konusu bu farklılığın temelinde toplumun sosyal yapısı, kültürü ve psikolojisi vardır. Yani kültürel psikoloji, toplumsal davranışları şekillendiren en temel unsurdur. Bir toplumda insanlar arasında ortak davranışları temsil eden kültür, hem bireyin hem de grubun tutumlarını, düşünce dünyasını çeşitli şekillerde biçimlendirir. Bu yönüyle toplumun sosyal ve kültürel psikolojisi, sanatsal, estetik faaliyetlere, folklor ürünlerine doğrudan ve dolaylı olarak yansır. Bu bakımdan halk türküleri ve içerisinde yer alan kargışlar; sosyal ve kültürel psikolojinin sembolleştiği bir söylem formudur ve toplumsal hayat içerisinde yaşayan insanın duygularını, izlenimlerini, beklentilerini, amaçlarını, ideallerini, kırgınlık ve küskünlüklerini konu edinir. Ayrıca halk türküleri toplumun kültürel hayatından doğup yaratma, yönlendirme, davranışları düzenleme, duygusal, psikolojik sağaltım gibi pek çok görev yerine getirmektedir. Halk türküleri içerisinde kullanılan kargışlar/beddualar genellikle insanın acı/istenmeyen durumlar karşısında duyduğu korkuyu, küslüğü, dargınlığı, yakınmayı, şikâyeti ifade eder ve toplumun sosyal, kültürel değerlerini, normlarını bireylere-gruplara öğretir ve aktarır. Bu çalışmada yazılı literatürden hareketle Malatya yöresine ait türkülerdeki kargışlar/beddualar tasnif edilerek sosyal ve kültürel psikoloji kavramları açısından incelenmiştir. Yapılan tahlillerde sadece kavramsal bir betimleme değil psikolojik ve sosyolojik yönüyle kargışların bölge insanının duygularını yansıtmasındaki rolü, insan davranışlarını yönlendirmedeki etkisi değerlendirilmiştir
Keywords : Sosyal-kültürel psikoloji, Folklor, Malatya, Türkü, argış/Beddua

ORIGINAL ARTICLE URL