Yirminci Yüzyılda Kaleme Alınmış Bir Türk Atasözleri Derlemesi: Türk Hikemiyatı Atalar Sözü

Authors : Murat Parlakpınar

Pages : 443-462

Doi:10.33709/ictimaiyat.1669039

View : 98 | Download : 153

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Yüzyıllarca sözlü gelenekte yaşayan Türk atasözleri, geçmişten günümüze derlemeler yoluyla yazıya aktarılmıştır. Türk dilinin ve kültürünün bu değerli söz hazinelerinin derlemeler aracılığıya kayıt altına alınmasıya hem unutulup gitmelerinin önüne geçilmiş hem de bu değerli kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktrasılması sağlanmıştır. İlk örnekleri Orta Asya’da görülen Türk atasözü derlemeciliği, Anadolu ve çevre coğrafyalarda da devam etmiş, bu süreçte önemli eserler ortaya konmuştur. Bu geleneğin 20. yüzyıldaki dikkat çeken ürünlerinden biri de Ali Ulvi Ermiş\\\'in Türk Hikemiyatı Atalar Sözü adını verdiği derlemesidir. Eser, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı’nda Bel Yz K0621 demirbaş numarasıyla kayıtlıdır. Rika hattı ve siyah mürekkeple yazılan eser, 215 varak ve 430 sayfadan meydana gelmektedir. Derlemede atasözü, deyim ve vecize ayrımına gidilmemiş, sözler karışık olarak sıralanmıştır. Eserde, günümüz kaynaklarında bulunmayan bazı atasözlerinin yer alması, eseri kültürel değeri ve atasözü derleme geleneği içindeki yeri açısından önemli kılmaktadır. Bu makalede, Ali Ulvi Ermiş tarafından 1917 yılında Selanik-Doyran’da kaleme alınmış olan Türk Hikemiyatı Atalar Sözü adlı atasözü derlemesi tanıtılmaktadır. Çalışmada Ali Ulvi Ermiş’in kimliği ve kaleme aldığı diğer eserler hakkında bilgiler verilmiş daha sonra ise eser; nüsha, şekil ve içerik özellikleri bakımından ayrıntılı bir şekilde incelenerek eserin atasözü derleme geleneğimiz içindeki yeri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Keywords : Türk dili, Atasözü, Derleme, Ali Ulvi Ermiş, Türk Hikemiyatı Atalar Sözü.

ORIGINAL ARTICLE URL