Sınav Kaygısını Biçimlendiren Dinamikler: Aile, Toplumsal- Çevresel ve Ekonomik Etkenlerin Bulanık AHP Modellemesi

Authors : Muhammed Recai Türkmen, Ecenaz Killik, Serhat Saygılı

Pages : 287-306

Doi:10.33709/ictimaiyat.1744892

View : 95 | Download : 96

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma lise öğrencilerinin sınav kaygısı üzerinde etkili olan aile, toplumsal-çevresel ve ekonomik faktörlerin görece ağırlıkları Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (Bulanık AHP) ile belirlenmiştir. Psikolog, sosyolog, rehber öğretmen, PDR uzmanı, matematik öğretmeni, edebiyat öğretmeni, okul müdürü ve özel kurum yöneticisinden oluşan sekiz uzman tarafından, üç ana kriter (aile beklentileri, toplumsal ve çevresel beklentiler, ekonomik koşullar) ve bunlara bağlı on iki alt kriter için üçgensel bulanık sayılarla ikili karşılaştırmalar yapılmıştır. Chang’in genişletilmiş analiz yöntemiyle her uzman için sentetik dereceler elde edilmiş; ardından geometrik ortalama kullanılarak grup düzeyinde karar matrisi oluşturulmuştur. Tüm matrislerde tutarlılık oranları kabul edilebilir sınırın altında bulunmuştur (en yüksek CR=0,0109; grup matrisi CR=0,0058). Grup sonuçları, aile beklentilerinin toplam önemin yaklaşık (%50,8) değerini alarak en baskın değişken olduğunu, ekonomik Koşulların (%25,4) ile ikinci, toplumsal ve çevresel beklentiler ise (%23,8) ile üçüncü sırada yer aldığını göstermiştir. Alt kriter düzeyinde akademik başarı baskısı (%20,4) en yüksek, medya & dijital performans baskısı (%0,3) ise en düşük ağırlığa sahiptir. Bulgular, sınav kaygısını azaltmaya yönelik politika ve rehberlik programlarında özellikle aile kaynaklı beklentilerin ve ekonomik koşulların öncelikle ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Keywords : Sınav Kaygısı, Bulanık AHP, Aile Beklentileri, Toplumsal ve Çevresel Beklentiler, Ekonomik Koşullar, Çok Kriterli Karar Verme

ORIGINAL ARTICLE URL