Türkiye Cumhuriyeti’nin İkinci Yüzyılında Ziya Gökalp’i Yeniden Tartışmak

Authors : Muhterem Altın

Pages : 784-801

Doi:10.33709/ictimaiyat.1627226

View : 172 | Download : 263

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışmada Ziya Gökalp’in Batılılaşma ve toplumla ilgili fikirlerinin Cumhuriyet döneminde nasıl etkili olduğu ele alınmış ve bu fikirlerin uygulanması sonucunda Türkiye’de oluşan durum tartışılmıştır. Gökalp’in bu konularla ilgili fikirlerinin toplumun geniş bir kesimi tarafından benimsendiği ortaya konulmuştur. Batılılaşma ile ilgili fikirlerinin daha çok 1950 sonrası dönemde etkili olduğu ve özellikle merkez sağ partiler ile bu partilere yakın kesimlerce benimsendiği sonucuna varılmıştır. Bu dönemde güçlenen Türk İslam Sentezi düşüncesi Gökalp’ın fikirlerinin yeniden hayat bulmasını sağlamış ve 1982 Anayasası’yla birlikte Gökalp’in fikirleri devletin resmi siyasetinin temeli olmuştur. Gökalp’in toplumla ilgili geliştirdiği korporatist düşünce ise Cumhuriyetin ilk yüzyılında devlet tarafından kesintisiz olarak benimsenmiş ve savunulmuştur. Ancak, Ziya Gökalp’in kendi zamanının şartları içinde geliştirdiği Batılılaşma ve toplumla ilgili fikirleri süreç içerisinde siyasi ve sosyal gerçekliklerin uzağına düşmüştür. Bu nedenle fikirlerinin uygulanması, beklediği sonuçları doğurmadığı gibi, çeşitli sorunların ortaya çıkmasına da neden olmuştur. Batılılaşma ile ilgili fikirlerinin etkili olmasıyla Türkiye’nin 1923-1950 arası dönemdeki Batılılaşma siyaseti büyük ölçüde değişmiştir. Ancak, 1950 sonrası dönemde fikirleri çerçevesinde takip edilen Batılılaşma siyasetleri Osmanlı dönemine benzer ikilikler ve çelişkiler yaratmıştır. Toplumla ilgili fikirleri doğrultusunda üretilen siyasetler ise devletin toplumu tam olarak anlamamasına yol açmış, sosyal ve siyasal sorunların oluşmasına neden olmuştur. Bu durum Gökalp’in fikirlerinin yeniden tartışılmasını gerekli kılmaktadır.
Keywords : Ziya Gökalp, Batılılaşma, Korporatizm, Toplum, Siyaset

ORIGINAL ARTICLE URL