İran’ın Nükleer Enerji Politikalarında İdeolojik Motivasyon ve Dinamikler: Kimlik İnşası Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Bayram Ali Çetinkaya, Elşan İzzetgil

Pages : 934-954

Doi:10.33709/ictimaiyat.1733527

View : 235 | Download : 411

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İran’ın, petrol ve doğalgaz gibi hidrokarbon kaynaklara dayalı enerji politikası 1950’li yıllardan itibaren Muhammed Rıza Şah’ın, Batıdan sağladığı altyapı desteğiyle birlikte nükleer enerjiye doğru kaymıştır. Ancak 1979’daki İran İslam Devrimiyle birlikte inşa edilen yeni ulusal kimlik, ideolojik motivasyonlar ve çeşitli yapısal gerçekler nedeniyle bu yatırımlar kesintiye uğramıştır. Buna karşın zamanla değişen algılar nedeniyle kesintiye uğrama durumu uzun sürmezken ilerleyen yıllarda da nükleer teknoloji, devlet söyleminde kimliğin vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiş ve dış politikada maddi kapasitenin ötesinde kimlik, çıkar, söylem ve algılar üzerinden meşrulaştırılmıştır. Çalışma, söz konusu dönüşümü, Sosyal İnşacılık kuramının kimlik merkezli yaklaşımıyla açıklamakta; kimliğin ideoloji, çıkarlar ve dış politika tercihleriyle nasıl iç içe geçtiğini, İranlı liderlerin nükleer enerjiye dair söylemlerini çözümleyerek ortaya koymaktadır. Ortaya konulan araştırma bulguları, İran’ın nükleer politikasının farklı dönemlerde büyük ölçüde liderlerin yönelimleri doğrultusunda şekillendiğini göstermektedir. Bu bağlamda zaman zaman yumuşama sinyalleri verilerek diplomatik adımlar ile söylemin yoğunluğu dönemlere göre değiştirilse bile, kimliksel ve ideolojik temellerin korunduğu anlaşılmaktadır.
Keywords : İran, Nükleer Enerji, İslam Devrimi, Sosyal İnşacılık, Kimlik

ORIGINAL ARTICLE URL