Mustafa Kutlu’nun hikâyelerinde gündelik hayat pratikleri: “rüzgârlı pazar” hikâyesi örneği

Authors : Ahmet Fatih Yılmaz

Pages : 280-303

Doi:10.31198/idealkent.1618104

View : 182 | Download : 189

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Sıradan insanın gündelik hayatı, özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda yaşanan gelişmelerle köklü bir değişime uğramıştır. Marksist düşünürler, insanları özgürleştirdiği iddia edilen bu yeni yaşam biçiminin aslında onları köleleştirdiğini ileri sürerler. Michel De Certeau, bu düşünürlerin önde gelenleri arasındadır. “Gündelik Hayatın Keşfi” başlıklı iki ciltlik eserinde sıradan insanın gündelik hayatını şekillendiren temel kavramları tanımlarken mekânın önemine vurgu yaparak, “mahalleyi” ve mahalle içindeki “pazar yerlerini” ayrı kategoriler olarak ele alır. Mahallede geçerli olan “uygunluk” -toplum hayatının bireye yüklediği yükümlülükler, nezaket kuralları, erotik sözlerden kaçınma gibi- pazar yerlerinde geçerli değildir. Sıradan insan, mahallede geçerli olan “strateji”ye “taktik” üreterek karşılık vermektedir. Pazarlar, zayıfın iradesini yansıtan taktiklerin baskın hale geldiği yerlerdir. 2000’li yıllardan sonra Türk öykücülüğünde önemli bir yere sahip olan Mustafa Kutlu da pazarcılar arasında uzun süre vakit geçirerek ve onlarla yaşayarak yazdığı “Rüzgârlı Pazar” öyküsünde, metropoldeki pazar yerinin atmosferini farklı karakterler aracılığıyla gerçekçi bir yaklaşımla yansıtır. Bu çalışma, de Certeau’nun kavramlarını izleyerek Kutlu’nun hikâyesini incelemektedir. Bir başla deyişle “Fransa’daki pazar yerlerinde geçerli olan uygunsuzluklar, Rüzgârlı Pazar için de geçerli midir?” sorusuna cevap aranmaktadır. Olağan insanların gündelik hayatından geniş kesitler sunan hikâyede, pazarcılar ve müşteriler arasındaki ilişkilerin, büyük ölçüde de Certeau’nun mekân, mahalle ve pazar yeri tahlillerine benzer bir görünüm sergilediği ortaya çıkmaktadır.
Keywords : Michel de Certeau, Mustafa Kutlu, gündelik hayat, pazar yeri, Rüzgârlı Pazar

ORIGINAL ARTICLE URL