İslam şehrine bakışta kavramsal dönüşümler, bilgi üretiminin seyri ve gelişen araştırma ufukları

Authors : Melike Sıla Acar

Pages : 128-153

Doi:10.31198/idealkent.1668427

View : 144 | Download : 152

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İslam şehri üzerine bilgi üretiminin seyrini analiz etmeyi amaçlayan bu araştırmada, erken dönemden bu yana üretilen akademik müktesebata temas edilerek yaşanan kırılma noktaları, kavramsal dönüşümler ve genişlemekte olan araştırma ufukları incelendi. İslam şehrini kuramsallaştırmaya yönelik denemelerin yapıldığı 19.yy. sonundan 20. yy.’ın ilk yarısına kadarki dönemde çalışmalar çoğunlukla Avrupalı araştırmacılar ve sundukları şarkiyatçı çerçeveye bağlı kalınarak çoğaldı. 20.yy’ın ikinci yarısından itibaren yaşanan teknolojik gelişmeler, artan hareketlilik ve küreselleşme, yeni araştırmacıların alana girmesine yol açtı ve bu durum kavramın anlam çerçevesini revizyonist bakışlarla çeşitlendirerek önemli ölçüde değiştirdi. Özellikle 70’lerden sonra Müslüman araştırmacıların kendi epistemolojik yaklaşımlarıyla değerlendirmesinin bir sonucu olarak İslam şehri, kökenlere bağlı bir kuramsal çerçevede yeniden inşa edilmeye başladı. 21.yy’a gelinirken kaynakların yeniden keşfedilmesi, araştırmacıları destekleyen kurum, kuruluş, ödül ve sponsorlukların artması, interdisipliner çalışmaların teşviki ile akademik alanda ivme katedildi ve araştırma sınırları önemli ölçüde genişledi. 2000’lerden sonra özellikle coğrafya, antropoloji, sosyoloji, kültürel çalışmalar gibi alanlarda artan saha araştırmaları ve mekânsal dönüşün sunduğu postyapısalcı çerçeve; İslam şehrinin güç, iktidar ve üretim ilişkileriyle, siyasi ve ideolojik söylemlerle, gündelik hayat ve duygularla birlikte ele alınmasına zemin hazırladı.
Keywords : İslam şehri, İslam mimarlığı, Şarkiyatçılık

ORIGINAL ARTICLE URL