Siyonizm, İsrail Devleti`nin Kurulması ve Arşiv Belgelerine Göre Türkiye Cumhuriyeti`nin Yahudi / İsrail Politikası

Authors : Barış Ertem

Pages : 119-134

Doi:10.54722/iletisimvediplomasi.1649541

View : 98 | Download : 642

Publication Date : 2025-04-20

Article Type : Research Paper

Abstract :M.S. 135 yılında Roma İmparatorluğu’nun Kudüs’te hâkimiyet kurmasından sonra dünyanın çeşitli bölgelerine yayılan Yahudiler, 19. yüzyılın ortalarına kadar herhangi bir ideoloji geliştirmemiş ve “Haskala” süreciyle yaşadıkları ülkelere entegre olmaya çalışmışlardır. Yahudilerin bu davranış modeli, 19. yüzyılın ortalarından itibaren değişmeye başlamıştır. 5 milyon Yahudi’nin yaşadığı Rusya’da Çarlık yönetimiyle Yahudiler arasında yaşanan krizler sonucu, 1881’den itibaren baskı ve şiddet görmeye başlayan milyonlarca Yahudi’nin Rusya’yı terk etmek zorunda kalması, Siyonizm düşüncesinin ortaya çıkıp yaygınlaşmasına sebep olmuştur. Siyonizm düşüncesine 20. yüzyılın başlarına kadar Zvi Hirsch Kalischer, Leon Pinsker gibi isimler öncülük etmiş, Rothschild Ailesi gibi zengin Yahudiler de ekonomik olarak desteklemiştir. Siyonizm, 20. yüzyıl başlarında Theodor Herzl ile yeni bir sürece girmiştir. Herzl, 1896 yılında Siyonizm’in temel kaynaklarından kabul edilen “Der Judenstaat” (Yahudi Devleti) adlı kitabı yayımlamış, 1897’de de İsviçre Basel’de I. Siyonist Kongresi’ni toplamıştır. Kongrede Filistin’de bir Yahudi devleti kurulması amacı ilan edilmiştir. Herzl, Sultan II. Abdülhamid ile yıllarca pazarlık etmesine karşın bir Yahudi devleti kurmak için Filistin’den toprak satmaya ikna edememiş ve 1904’te ölmüştür. 1909’da II. Abdülhamid’in tahttan düşürülmesinden sonra Filistin’e Yahudi göçleri hızlanmıştır. 1917’de Filistin, İngiliz hâkimiyetine girmiş, İngiltere, Balfour Deklarasyonu ile Filistin’de bir Yahudi devleti kurulmasına olumlu yaklaştığını ilan etmiş ve İsrail Devleti’nin kurulma süreci başlamıştır. II. Dünya Savaşı boyunca Nazi soykırımından kaçan yüzbinlerce Yahudi, Türkiye Cumhuriyeti’nin de desteğiyle Filistin’e göç etmiştir. Savaşın sonunda Filistin’deki Yahudi nüfus 600 bine yaklaşmıştır. Filistin’deki Araplar ile Yahudiler arasında çatışmalar başlamış, 1947 yılında Birleşmiş Milletler kararıyla Filistin’de Araplara ve Yahudilere ait iki ayrı devlet kurulmasına karar verilmiştir. 14 Mayıs 1948’de Arapların tüm itirazlarına karşın İsrail Devleti kurulmuştur. İsrail Devleti’nin kurulma sürecinde “Anglosakson ülkeleri gücendirmeden Arap dünyasını kollama siyaseti” takip eden Türkiye, 14 Mayıs 1948’den sonra yaklaşık bir yıl boyunca gelişmeleri takip etmiştir. Mısır, Suriye, Ürdün, Irak ile İsrail arasında başlayan savaşı İsrail’in kazanması, Türkiye’nin o yıllarda müttefik olmak için çaba harcadığı ABD ve diğer Batılı ülkelerin İsrail’i tanımış olması, Truman Doktrini ve Marshall Planı’nın Türkiye açısından öneminin artması gibi ayrıntıların da etkisiyle, Türkiye, 24 Mart 1949 tarihinde İsrail’i tanımıştır.
Keywords : Filistin, Siyonizm, İsrail, Yahudiler, Balfour Deklarasyonu

ORIGINAL ARTICLE URL