Dijital Ayak İzi Farkındalığı Bağlamında Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğrencilerine Yönelik Bir Araştırma

Authors : Zeynep Atılgan
Pages : 373-408
Doi:10.53791/imgelem.1669666
View : 49 | Download : 77
Publication Date : 2025-09-28
Article Type : Research Paper
Abstract :20. yüzyılda yaşanan teknolojik gelişmeler ve iletişim araçlarının uğradığı değişimlerle, internet teknolojileri ortaya çıkmış ve kullanım alanı giderek genişlemiştir. Zaman ve mekân kavramlarına olan bağımlılığın giderek azalması ve internetin sayısal tabanlı olarak gelişmesi, dijitalleşmeyi de beraberinde getirmiştir. Dijitalleşme ile insanlar, çeşitlenen ve yaygınlaşan çevrim içi ortamlarda daha fazla zaman harcamakta, kişisel bilgilerini bu ortamlarda paylaşmakta ve arkalarında izler bırakmaktadır. Bu izler sayesinde insanlar daha kolay gözetlenebilir duruma gelmiştir. Kişilerin çevrim içi ortamlarda bıraktıkları bu izler, literatürde “dijital ayak izi” olarak kavramsallaştırılmıştır. Bu çalışmanın amacı; iletişim fakültesindeki öğrencilerin, dijital ayak izi farkındalığını belirlemektir. Çevrim içi ortamlarda bırakılan dijital izlerin kişinin bugünkü ve gelecekteki yaşamanı etkileme ihtimali düşünüldüğünde, bu çalışmanın eğitim hayatının merkezinde yer alan ve toplumun yarınları olarak görülen öğrencilerin farkındalıklarının, hangi düzeyde olduğunu ortaya koyması açısından önemlidir. Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi genel evreni içerisinden, 1. ve 4. sınıf öğrencilerinin oluşturduğu çalışma evreninden, olasılıksız örneklem yöntemlerinden kolayda örnekleme ile belirlenen 300 (%95 güven aralığı ile) kişiden anket tekniği ile veriler toplanmıştır. Toplanan verilerin analizi için parametrik testlerden faydalanılmıştır. Çalışma kapsamında uygulanan dijital ayak izi anketi yanı sıra öğrencilerin cinsiyet, yaş, sınıf düzeyleri ile cep telefonu, internet, sosyal medya kullanımları ve süreleri hakkında sorular içeren bir form verilmiştir. Çalışma neticesinde eğitim öncesi ve sonrası dönemde katılımcıların dijital ayak izi farkındalıklarının değişmediği tespit edilmiştir. Erkek katılımcılar kadın katılımcılara göre daha fazla dijital yaşantıya sahiptir. Dijital ortamlarda geçirilen süre ve öz yeterlilik düzeyleri bağlamında dijital ayak izi farkındalıkları arasında anlamlı fark olduğu da tespit edilmiştir.
Keywords : İnternet, Dijitalleşme, Gözetim Toplumu, Dijital Ayak İzi, Dijital Ayak İzi Farkındalığı.

ORIGINAL ARTICLE URL