İslam’da Kadın: Tarihselci ve Evrenselci Perspektifler Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz

Authors : Harun Tunç

Pages : 487-520

Doi:10.53791/imgelem.1647624

View : 160 | Download : 442

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye’de kadın ve din üzerine yapılan çalışmalar son derece artmış olsa da Kur’an’a evrenselci ve tarihselci yaklaşımlar çerçevesinde İslam’ın kadın ve toplumsal cinsiyet konularına nasıl yaklaştığını karşılaştırmalı olarak ele alan bir analiz bulunmamaktadır. Bu çalışma, bu boşluğu gidermek amacıyla Mustafa Öztürk, Amine Wadud-Muhsin, Bayraktar Bayraklı ile Caner ve Feryal Taslaman’a ait “İslam ve Kadın” temalı dört eserin içerik analizine dayanmaktadır. Bulgular, evrenselci ve tarihselci yaklaşımların yaratılış, evlilik ve boşanma gibi konularda genellikle örtüştüğünü; çocuk evliliği, miras, şahitlik ve kadına yönelik şiddet gibi konularda ise önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çok eşlilik konusunda ise iki yaklaşımın kimi zaman yer değiştirdiği, kimi zaman da beklenmedik biçimde yakınlaştığı görülmektedir. Bu yaklaşımlar kutsal metnin temel ilkelerinde örtüşse de bu ilkelerin toplumsal ve toplumsal cinsiyet bağlamında uygulanışında ayrışmaktadır. Bazı durumlarda oldukça farklı yorumlara ulaşırken, bazen benzer sonuçlar çıkarabilmekte ya da birbirine yaklaşan tutumlar sergileyebilmektedirler. Bu farklılıklar esasen metne ve güncel meselelere yaklaşımdaki yöntemsel ayrımlardan kaynaklanmaktadır. Genel olarak tarihselcilik daha gerçekçi ve ontolojik bir yönelim sergilerken, evrenselcilik daha idealist ve epistemolojik bir duruşa sahiptir. Ayrıca, her iki yaklaşımın da tekil ve bütüncül olmadığı, kendi içlerinde çeşitlilik barındırdığı görülmektedir. Tarihselciler “realist” ve “idealist”, evrenselciler ise “mutlakçı” ve “eleştirel” olarak sınıflandırılabilir.
Keywords : İslam, Kur’an, Kadın, Tarihselcilik, Evrenselcilik.

ORIGINAL ARTICLE URL