Kazdağları’nda Çevresel Adalet Mücadelesi: Bumerang Modeli Işığında Yerel ve Ulusötesi Çevre Savunuculuğu

Authors : Nejdet Özberk

Pages : 209-248

Doi:10.53791/imgelem.1769398

View : 104 | Download : 214

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Review Paper

Abstract :Çevresel adalet mücadeleleri yerel, ulusal ve uluslararası ölçeklerde hem içeriden aşağıdan hem de dışarıdan ve yukarıdan toplumsal ikna ve baskı ile yürütülür. Bu hareketler, yerel direnişlerini ulusaşırı dayanışma, çok aktörlü ve çok ölçekli baskı mekanizmalarıyla güçlendirerek devlet ve şirketleri riskli projelerden vazgeçirmeyi hedefler. Bu çalışma, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği örneğinde, Türkiye’de çevresel adalet mücadelesi yürüten yerel çevreci STK’ların diğer aktivistler ve ulusal STK’larla birlikte ulusötesi savunuculuk ağlarıyla kurduğu ilişkileri ve bu çabaların devlet, madencilik sektörü ve şirketler tarafından nasıl karşılandığını incelemektedir. Ulusötesi STK’lar, sahip oldukları kaynaklarla yerel aktörlerin güç dengelerini değiştirebilir; bu da daha önce etkisiz kalan toplumsal grupların daha güçlü rakiplere karşı mücadele etmesine olanak tanır. Çalışma piyasa, devlet, ulusal ve ulusötesi sivil toplum aktörleri koalisyonları arasındaki çevresel ihtilafların çok aktörlü ve çok ölçekli yapısını ve ulusaşırı destek mekanizmalarının işleyişini açıklamaya çalışmaktadır. Çok uluslu bir şirkete karşı Kazdağları protestoları hem yerel STK’ların dış destek arayışlarını hem de hükümet ve şirketlerin bu dış destek kanallarını sınırlama ve bertaraf etme girişimlerini örneklemektedir. Bulgular, Türkiye’de özellikle madencilik karşıtı mücadelelerde bumerang etkisi stratejisinin bir tehdit olarak algılandığını ve çevreci STK’ların sıklıkla “milli menfaatler aleyhine faaliyetler” söylemleriyle hedef alındığını göstermektedir.
Keywords : Politik Ekoloji, Türkiye’de Yerel Çevre Hareketleri, Çevreci STK’lar, Ulusaşırı Savunuculuk Ağları (TAN), Bumerang Etki Modeli.

ORIGINAL ARTICLE URL