Kürâunneml’in el-Münecced Fi’l-Luġa’sında Hadisle İstişhâd

Authors : Şeyma Savaş, Ramazan Ege

Pages : 91-113

View : 56 | Download : 18

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, Kürâunneml’ in el-Münecced fi’l-luġa isimli müşterek lafız sözlüğünde istişhâd amaçlı kullandığı hadisleri incelemek ve müellifin hadisle istişhâd yöntemini ortaya koymaktır. Arap dili çalışmalarında önemli bir yer tutan istişhâdın amacı, başta Kur\\\'ân âyetleri, fasih Arap şiiri ve hadisler olmak üzere güvenilir dil kaynaklarından alıntı yoluyla nahiv kurallarının ve mânânın sağlam bir zemine oturmasını sağlamaktır. Hz. Peygamber’den lafzen veya mânen aktarılan hadislerin delil olarak kullanılması şeklinde tanımlanabilecek olan hadisle istişhâd, tartışmalara konu olsa da dilciler tarafından erken dönemlerden itibaren kullanılan bir yöntem olagelmiştir. Hicrî yedinci yüzyılda hadisle istişhâd üzerine tartışmalar başlamış, dilciler arasında farklı görüşler ortaya çıkmış, bazıları hadisle istişhâdı câiz görmezken, bazıları câiz görmüştür. Üçüncü görüş ise, hadisle istişhâdın belirli kurallar dâhilinde câiz olabileceği yönündedir. İlk asırlarda hadisle istişhâd konusunda sözlükçüler, nahivcilere göre daha esnek davranmışlardır. Nitekim erken dönemdeki sözlüklerde, aynı dönemdeki nahiv eserlerine göre hadisle istişhâda daha fazla başvurulduğu görülmektedir. Hicrî üçüncü yüzyılın sonlarında Mısır’da yaşamış, sözlük bilimi alanında eserler vermiş, kendinden sonra gelen sözlükçüleri etkilemiş bir dilci olan Kürâunneml’in (ö.310/922) el-Münecced fi’l-luġa isimli sözlüğü de bunlardan biridir. Günümüze ulaşmış en kapsamlı ve eski müşterek lafız sözlüğü olan el-Münecced fi’l-luġa da Kürâunneml, sözlüğün maddelerine 15 hadisle istişhâdda bulunmuştur. Müellifin hadislerle istişhâd yönteminin inceleneceği makalenin alt başlıkları, “Arap Dilinde Hadisle İstişhâd Olgusu, Kürâunneml’in Hayatı ve İlmî Kişiliği, el-Münecced fi’l-luġa, el-Münecced fi’l-luġa’nın Hadisle İstişhâd Yöntemi, el-Münecced fi’l-luġa’da Kullanılan Hadisler” şeklinde belirlenmiş olup, konu bu başlıklar çerçevesinde ele alınacaktır.
Keywords : Arap Dili, Kürâunneml, el-Münecced fil luġa, Hadisle istişhâd, Sözlük bilim, Müşterek lafız, Kürâʿ.

ORIGINAL ARTICLE URL