Erbaa Ulu Camii Haziresi’nde Bulunan Osmanlı Dönemi Mezar Taşları
Authors : Müslüm Aydın, Faruk Narmanlı, Recep Gün
Pages : 317-360
Doi:10.31591/istem.1746768
View : 155 | Download : 169
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Mezar yapıları, İslam öncesi Türklerde önemli görülmüş ve bu anlayış Türklerin İslam inancını kabul etmesinden sonra da devam etmiştir. Mezar yapıları, Osmanlı’nın Klasik Dönemi’nde boyut, biçim ve süsleme açısından en şaşaalı sürecini geçirmiş, son evresinde ise Batı üsluplu süsleme motifleri mezar yapılarında sıkça yer bulmuştur. Mezarda yatan kişinin dua beklentisi, şâhidelerindeki kitabelerin temelini oluşturmakla birlikte mevtanın kimliği, mesleği ve sülalesi hakkında da bilgiler vermektedir. Mezar taşları üzerinde yer alan bu yazılar, figürler ve süslemeler, toplumun sahip olduğu kültürel özelliklerinin yanında, halkın sosyal statüsünü ve ölüm anlayışını da aksettirmektedir. Bu nedenle bu taşlar üzerinden yapılan çalışmalarda edinilen yeni bilgiler toplumun tarihsel zenginliğinin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Çalışmanın konusunu Erbaa Ulu Camii Haziresi’nde bulunan Osmanlı dönemi mezar taşları oluşturmaktadır. Hazirede çok sayıda mezar taşı bulunmasına rağmen benzer özellikler göstermesi bakımından çalışma on sekiz mezarla sınırlı tutulmuştur. Mezarlar yerinde incelenmiş, fotoğraflanmış ve gerekli ölçüler alınmıştır. Çalışmada söz konusu mezarların yapımında kullanılan malzemeler, yapım teknikleri, yapım tarihi, mezar taşı formları, ölçüleri, başlıkları, süsleme unsurları ve muhtevası hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Erbaa Ulu Camii Haziresi’nde yer alan mezar taşlarının, söz konusu özelliklerinin ortaya çıkarılıp akademik yönden değerlendirilmesi önemli görülmektedir. Araştırma özelde, bölgenin kültürel sürekliliğinin sağlanması; genelde ise bölgenin bağlı olduğu medeniyet havzası içerisindeki konumunun belirlenmesi amacına hizmet etmektedir. Erbaa Ulu Camii Haziresi’nde mezarların mevcut durumları içler açısı olup mezarların bir kısmı tamamen yok olmuş, bir kısmı da kırılmış vaziyettedir. Gerekli önlemler alınmadığı takdirde sağlam durumda olan mezar yapıları da yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Zira bu eserler, dönemin estetik anlayışını, inançlarını ve toplum yapısının kimi özelliklerini yansıtmaları itibarıyla bölge mirasının birer parçası olma niteliğini taşımaktadır. Kültürel kimliğimizin korunmasında ve devamlılığında etkin rol oynayan bu yapıların gün yüzüne çıkarılması açısından çalışma önemli görülmektedir.Keywords : Mezar, Mezar Taşı, Şâhide, Kitabe, Erbaa
ORIGINAL ARTICLE URL