Bâbürlü Bahçe Sanatının Hindistan’daki İlk Örneği: Aram Bağ

Authors : Fadime Özler Kaya
Pages : 79-104
Doi:10.31591/istem.1632790
View : 137 | Download : 269
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bâbürlü bahçe sanatının Hindistan\\\'daki en eski örnekleri Agra şehrinde bulunmaktadır. Bâbür Şah tarafından inşa ettirilen ilk Bâbürlü bahçesi Aram Bağ’dır. Türkçe “dinlenme” anlamında Farsça “ârâm” sözcüğünden gelen Aram Bağ’a günümüzde Ram Bağ denmektedir. Bâbür Şah, dedesi Timur idaresindeki şehirler başta olmak üzere özellikle Semerkant, Fergana, Kabil ve Andican’daki bahçeleri görmüş, buralarda çocukluk ve gençlik yıllarını geçirmiş, buralara duyduğu özlemi gidermek için de hakimiyeti altına aldığı bölgelere bahçeler inşa ettirmiştir. Agra’da taraçalı ve çârbağ örneklerinin ilki olan Aram Bağ; su kanalları, su havuzları, su tankları, yürüyüş yolları ve uzun yıllar ilk hali korunan ağaçlık ve çiçeklik bölümleri ile yalnızca bir meyve bahçesi olma özelliği göstermeyip onun da ötesine geçerek adeta eterik bir atmosfere bürünmüş, tüm bileşenleriyle dönem modası haline gelmiştir. Hindistan\\\'daki bu ilk Bâbürlü bahçesi, Bâbür’ün cennet kavramını yalnızca su ve çevre düzenlemesiyle değil, aynı zamanda simetri ve görsel düzen yoluyla da yansıtmaktadır. Daha sonra bu bahçe, Bâbür Şah’ın ikinci kuşak torunu Cihangir Şah tarafından yenilenerek 1615-1619 yılları arasında yine aktif bir şekilde kullanılmıştır. Yapıldığı dönemdeki özelliklerini günümüze kadar neredeyse tamamıyla koruması açısından öne çıkan Aram Bağ, bu durumu biraz da Cihangir Şah döneminde eşi Nur Cihan Hatun tarafından kullanılmış olmasına borçludur. Bu dönemde bahçede yer alan köşkler yenilenmiş, ancak bahçede herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Bu araştırmada Aram Bağ’ın güncel literatür taraması yapılarak mevcut hali 2023 Eylül-Ekim aylarında yapılan saha çalışması ile belgelenmiştir. Bahçenin vaziyet planı çıkarılmış, içerisinde bulunan köşklerin mimari çizimleri yapılmış, güncel fotoğrafları çekilmiştir. Ayrıca yapının adı ve yeri hususundaki bilim çevrelerince hala netlik kazanamayan durumu, dönem kaynaklarına dayandırılarak ve saha çalışması yapılarak tartışılmış, bu çalışma ile tarihi öneminin yanı sıra günümüz kent peyzajı ölçeğinde de uygulanabilirliği konusunda örnek olabileceği fikri amaçlanmıştır.
Keywords : Bâbürlü Bahçeleri, Aram Bağ, Çârbağ, Bâbür Şah, Nur Cihan Hatun.

ORIGINAL ARTICLE URL