Rigveda Bağlamında Antik Yunan Felsefesi ve Kadim Hint Felsefesinin Karşılaştırılması

Authors : Mustafa Yıldırım

Pages : 13-27

Doi:10.26650/arcp.1587078

View : 113 | Download : 79

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Felsefenin Antik Yunan döneminde ortaya çıktığı şeklindeki iddiayı sorgulamak gerekir. Zira Mezopotamya, Mısır, Çin, İran, Hint gibi kadim medeniyetlerde de felsefenin izlerine rastlamak mümkündür. Örneğin, Hint medeniyetinin ve Hint-Avrupa dil ailesinin yazılı en eski metinleri olduğu düşünülen, yaklaşık M.Ö. 16. yüzyıldan önce kaleme alındığı varsayılan Vedalar külliyatının ilk metni olan Rigveda ve Upanishadlar incelendiğinde, Antik Yunan felsefesinde karşılaşılan düşüncelerin pek çoğunun bu eserlerde yer aldığı görülür. Örneğin, Thales’in her şeyin temel ilkesi ya da arkhesi olarak gördüğü su ve bu ilkeye bağlı olarak gerçekleştirdiği açıklamanın bir benzeri Thales’ten yüzyıllar önce yaşamış bir düşünür olan ve ismi Rigveda’da zikredilen Pracāpati Parameshthin tarafından savunulur. Anaksimandros’un sonsuz ve sınırsız arkhesi olan Apeiron, Kadim Hint felsefesinde Aditi’ye karşılık gelir. Anaksimenes’e göre, her şeyin kendisinden çıktığı temel ilke olan havanın, Kadim Hint felsefesindeki karşılığı yaşamsal soluk ya da nefese tekabül eden Prāṇa’dır. Bu çalışmanın amacı, Kadim Hint felsefesinin nasıl şekillendiğini ana hatlarıyla ortaya koyarak Rigveda bağlamında Kadim Hint felsefesi ile Antik Yunan felsefesi arasında bir karşılaştırma yapmaktır. Bu araştırmanın sonucunda, Kadim Hint felsefesi ve Antik Yunan felsefesi arasındaki çok bariz benzerliklerin tesadüfen ortaya çıkmadığını ve bu benzerliklerin büyük bir ihtimalle Antik Yunan felsefesinin Kadim Hint felsefesinden esinlenme, etkilenme ya da fikirleri ödünç almaya dayandığını göstermeye çalışacağız.
Keywords : Kadim Hint Felsefesi, Antik Yunan Felsefesi, Pre-Sokratikler, arkhe, atman-brahma

ORIGINAL ARTICLE URL