Türk Tıp Tarihine İmtisal Bir Eser: Kafkas Cephe-i Harbinde Lekeli Humma

   Dr. Server Kamil Tokgöz’ün 1917’de Sıvas’ta bastırdığı Doğu Anadolu  ile Kafkas cephesindeki tifüs salgınını ve korunma çalışmalarını anlattığı  kitapçığının tıpkıbasımı,1 çeviriyazısı ile birlikte yeniden yayımlanmıştır. Yeni  yayını hazırlayanlar bu çalışmalarıyla ‘şu anda büyük bir boşluk yaşayan ve ilgi  bekleyen tıp tarihi konularına araştırmacıların ilgisini yöneltip bu alandaki  boşluğu doldurmayı da amaçla[dıklarını]’ belirtmişlerdir insert ignore into journalissuearticles values(Önsöz, s.8);.  Yayının giriş bölümünde insert ignore into journalissuearticles values(s. 12-22); Kafkas cephesinde görülen başlıca  salgın hastalıklar insert ignore into journalissuearticles values(tifüs, humma-i racia, çiçek, kolera ve tifo); hakkında basit,  ansiklopedik bilgiler verilmiştir. Bu kısa bölümler, Tevfik Sağlam’ın Büyük  Harpte 3. Orduda Sıhhi Hizmet insert ignore into journalissuearticles values(1941); adlı raporundan alınan istatistiklerle  tamamlanmıştır. Hastalıklar konusunda verilen bilgilerin çoğunun – bitlere karşı  DDT ve benzeri maddeler kullanılması önerisi, gibi – miadı geçmiştir.  Doğruluğu araştırılmadan, ‘5 yaşından küçük çocuklar tifoya dirençlidir’  benzeri cümlelerin kullanılması da yanlış olmuştur.2