Rodosî-zâde Muhammed’in (ö. 1113/1701) Tercüme-i Acâyibü’lMahlûkât Ve Garâyibü’l-Mevcûdât Adlı Eserinde Taşlar

Authors : Ramazan Bardakçı, Öznur Aksakaloğlu

Pages : 256-297

Doi:10.26650/oba.1603831

View : 119 | Download : 82

Publication Date : 2025-07-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsanoğlu taşlar hakkındaki ilk bilgilerini Antik çağlarda kaleme almıştır. İlk eserler sekizinci yüzyıldan itibaren Arapçaya tercüme edilerek İslam dünyasına kazandırılmıştır. Ortaçağda Arap ve Fars âlimleri tarafından taşlar hakkında farklı telif ve tercüme eserler yazılmıştır. Bu eserlerin on beşinci yüzyılda Türkçeye tercüme edilmeleri ile birlikte konuya ilişkin ilk Türkçe eserler Osmanlı edebi ve ilmi çevrelerinde de verilmeye başlanmıştır. Klasik Türk edebiyatında sadece bu konuda eserler yazıldığı gibi farklı konuları birlikte sunan Acâyibü’l-Mahlûkât kitaplarında da taşlarla ilgili bir bölüme yer verilmiştir. On yedinci yüzyılda Rodosî-zâde Muhammed’in (ö. 1113/1701) kaleme aldığı Tercüme-i Acâyibü’l-Mahlûkât ve Garâyibü’lMevcûdât adlı eserde 45 adet taşın anlatıldığı bir bölüm mevcuttur. Bu çalışmada, önce taşlar hakkında genel bilgilere ve tarihi süreçte yazılan eserlere değinilmiştir. Ardından, Rodosî-zâde Muhammed’in hayatı ve Tercüme-i Acâyibü’l-Mahlûkât ve Garâyibü’l-Mevcûdât’ı hakkında bilgi verilmiştir. Eserde taşların isimleri, oluşum süreçleri, çıkarıldıkları veya bulundukları yerler, türleri, değerleri, faydaları ve zararları gibi çeşitli bilgiler bulunmaktadır. Taşlar hakkında verilen bilgilerden hareketle geçmiş dönemlerin bilim, kültür ve medeniyet seviyesinin anlaşılması ve sunulan bilgilerin çeşitli alanlarda yapılacak akademik çalışmalara katkı sağlaması amaçlanmıştır.
Keywords : Osmanlı bilim tarihi, Mineraloji, Taşlar, Acâyibü’l-Mahlûkât, Kazvînî, Rodosî-zâde Muhammed, Tercüme-i Acâyibü’lMahlûkât ve Garâyibü’l-Mevcûdât

ORIGINAL ARTICLE URL