Hangisi Önce Yazıldı: Esrârü’l-belâga mı yoksa Delâilü’li‘câz mı? İki Eserin Yazım Tarihinin Tespiti Üzerine Bir İnceleme

Authors : İsmail Araz

Pages : 209-249

Doi:10.26650/jos.1477469

View : 233 | Download : 824

Publication Date : 2024-10-03

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, V./XI. yüzyıl âlimlerinden Abdülkâhir el-Cürcânî’nin (ö. 471/1078- 1079) Esrârü’l-belâga ve Delâilü’l-i‘câz eserlerinin yazım tarihinin tespiti amaçlanmıştır. Cürcânî şiir eleştirisi, belagat ve i‘câz konularına yer verdiği söz konusu eserlerden hangisini önce kaleme aldığına dair herhangi bir bilgi sunmamıştır. Bu durum, “Önce Esrâr mı yazılmıştır yoksa Delâil mi?” problemini ortaya çıkarmıştır. XX. yüzyıldan itibaren araştırmacılar arasında önemli bir tartışma konusu olan mezkûr problem, daha çok örtük deliller üzerinden ele alınmıştır. Bu ise, araştırmacıların kesinlik ifade eden yargılardan olabildiğince uzak durarak sadece varsayımlarda bulunmalarına neden olmuştur. Bahsi geçen araştırmacıların örtük delillerinden farklı olarak bu çalışmada, Delâil eserinin ne zaman kaleme alındığına dair önemli bilgiler sunan yazma bir nüshadaki açıklamalar temel alınmıştır. Çalışmanın kapsamı gereği, öncelikle araştırmacıların konu hakkındaki görüşlerine yer verilmiş, sonrasında ise Delâil eserine ait önemli nüshalar üzerinde inceleme yapılmıştır. Bu bağlamda, Cürcânî ile aynı dönemde yaşamış olan Ebû Zeyd ismindeki Cürcânlı birinin açıklamalarını aktaran nüshadaki bilgiler tahlil edilerek Cürcânî’nin ilmî serüvenine ilişkin bazı tespitlerde bulunulmuştur. Alanında ilk olan bu çalışmanın temel amacı, belagatin temel kaynakları kabul edilen Esrâr ve Delâil eserlerinin yazım tarihini tespit ederek Cürcânî’nin ilmî serüveninin daha kapsamlı anlaşılmasına katkı sunmaktır.
Keywords : Arap Dili ve Belagati, Abdülkâhir el Cürcânî, Ebû Zeyd el Cürcânî, Esrâr, Delâil

ORIGINAL ARTICLE URL