Pervîn-i İ‘tisâmî’nin Divanında Bülbül İmgesi

Authors : Saniye Simla Özçelik

Pages : 355-372

Doi:10.26650/jos.1696696

View : 59 | Download : 118

Publication Date : 2025-10-22

Article Type : Research Paper

Abstract :Aslı Farsça olan bülbül kelimesi sonradan Arapçaya geçmiş ve Doğu edebiyatlarında güçlü bir imge olarak yerini almıştır. Edebiyatta en yaygın kullanımıyla aşkla yanan ve sevgilisine (güle) ulaşma arzusuyla inleyen bir âşık olarak tasvir edilen bu metafor yüzyıllardır şairler için vazgeçilmez bir ilham kaynağı haline gelmiştir. Nitekim İran edebiyatında da şairlerin divanlarında bülbül ile ilgili mazmunlara sıklıkla yer verdiği görülür. Çalışma konumuzu teşkil eden İran’ın en önemli kadın şairlerinden Pervîn-i İ‘tisâmî’nin divanı incelendiğinde manzumelerinde tespit edilen unsurlardan birinin de bülbül imgesi olduğu görülmektedir. İran edebiyatında da sıkça rastlanan bir tema olarak bu manzumelerde bülbül genellikle çılgın aşık figürü şeklinde betimlenmektedir. Karşısında ise genellikle maşuk olarak gül imgesi yer alır; bülbül onun geçici güzelliğine hayran kalır ve vefasızlığından şikâyet eder. Bu imge, yalnızca romantik bir tema bağlamında değerlendirilmekle kalmayıp; şair tarafından, hayatın değişken doğası, zamanın kaçınılmaz akışı, sabır, kayıp ve kader gibi kavramların çok katmanlı bir biçimde yorumlanması ve aktarılması amacıyla da kullanılmaktadır. Bu çerçevede, çalışmamızda ilk önce Pervîn-i İ‘tisâmî ve yaşamı hakkında bilgi verildikten sonra şairin divanında yer alan ilgili seçme beyitler üzerinden bülbül imgesinin şiirlerde ele alınış biçimi incelenecek ve buradan yola çıkılarak şairin bakış açısı değerlendirilmeye çalışılacaktır.
Keywords : Pervîn-i İ‘tisâmî, Fars şiiri, Bülbül

ORIGINAL ARTICLE URL