Çağdaş Ortadoğu Romanında Savaşın Toplumsal ve Bireysel Yansımaları Üzerine Anlatıbilimsel Bir Karşılaştırma: Arapça es-Sebîliyyât ve Farsça Dâ Romanları Örneği”

Authors : Neşe Erbaş
Pages : 247-269
Doi:10.26650/jos.1700114
View : 82 | Download : 148
Publication Date : 2025-10-22
Article Type : Research Paper
Abstract :1980 -1988 yılları arasında süregelen İran-Irak Savaşı’nın, özellikle kadınların ve toplumsal belleğin derinliklerinde açtığı onulmaz yaralar, çağdaş Arap ve Fars edebiyatının önemli eserlerinde yankı bulmaktadır. Bu çalışma, İsmail Fehd İsmail’in es-Sebîliyyât ve Seyyide Zehra Hüseynî’nin Dâ romanlarını merkeze alarak, savaşın yıkıcı mirasını anlatıbilimsel açıdan çözümlemektedir. Farklı kültürel zeminlerde ve anlatım biçimleriyle örülmüş olsalar da her iki eser savaşın gölgesindeki kadın ve çocukların deneyimlerine odaklanarak benzer insani trajedileri işlemektedir. Dâ, İranlı bir kadının kişisel tanıklığı üzerinden savaşın acımasız gerçekliğini ve psikolojik enkazını gözler önüne sererken; esSebîliyyât, Iraklı yaşlı bir kadının perspektifinden kırsal yaşamın savaşla nasıl altüst olduğunu çarpıcı bir dille aktarır. Bu inceleme, söz konusu romanlardaki savaş temsilini anlatıbilimsel bir yaklaşımla irdeleyerek, kadın karakterlerin merkeze alınmasının savaşın cephe gerisindeki toplumsal yapı, aile bağları ve bireysel varoluş üzerindeki sarsıcı etkilerini ne şekilde ortaya koyduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, olay örgüsünün dokunuluşu, anlatıcıların sesleri ve konumları, zamanın akışındaki kırılmalar ve karakterlerin iç dünyalarının sunumu gibi anlatısal öğeler titizlikle incelenmektedir. Arap, Fars ve Türk edebi geleneklerinin müştereklerinden beslenen bu inceleme, edebiyatın sınırları aşan ve ortak acıları anlamaya imkân tanıyan yönünü öne çıkarır. Savaşın bireysel ve kolektif hafızada yarattığı travmanın, kimlik arayışlarının ve toplumsal çözülüşün bu anlatısal stratejiler aracılığıyla nasıl etkili bir biçimde ifade edildiğini ve söz konusu eserlerin savaş edebiyatındaki özgün yerini nasıl tahkim ettiğini aydınlatmayı hedeflemektedir.
Keywords : Anlatıbilim, Savaş edebiyatı, Arap romanı, Fars romanı, Karşılaştırmalı edebiyat

ORIGINAL ARTICLE URL