Anadolu Müzelerinden Bazı Örneklerle Osmanlı Tılsım Mühürleri
Authors : Şerife Tali
Pages : 352-385
Doi:10.26650/sty.2025.1578891
View : 109 | Download : 108
Publication Date : 2025-07-02
Article Type : Research Paper
Abstract :Osmanlı kültür mirasının ve hafızasının önemli bir parçasını oluşturan tılsım mühürler, Osmanlı da bedeni korumak, ruhsal hastalıklardan kurtulmak ve çeşitli beklentileri karşılamak için üretilmiş terapötik eserlerdir. Osmanlı mühürleri içerisinde geniş bir yer kaplayan tılsım mühürlerin, müzelerde tam tasniflerinin yapılamadığı ve bazı müzelerde tekke objeleri içerisinde yer verildiği görülmüştür. Çalışmada, Anadolu’dan 14 farklı müzeden Osmanlı dönemine ait 27’si madeni, 2’si akik olmak üzere toplam 29 tılsım mühür incelenmektedir. Mühürler, müzelere ağırlıklı olarak satın alma yoluyla kazandırılmıştır. İncelenen örneklerin farklı içerik ve şekillerde olmasına özen gösterilmiştir. Müzelerdeki örneklerin sayısal azlığı örneklerin bir araya getirilerek toplu değerlendirilmesi ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Çalışma, incelenen örneklerin diğer mühürlerden farkını, içeriklerini/(metinleri), yapılış amaçlarını ve kullanımlarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Tılsım mühürlerin, literatürde ve müzelerde derviş/ tekke mühürleri olarak ele alınması nedeniyle özellikle teknik ayrımın bilimsel örnekler üzerinden yapılabilmesi ve Osmanlı mühürleri içerisindeki yerinin çıkarılması bu çalışmanın en önemli amacını oluşturmaktadır. İncelenen örneklerde; tamamı el işi olarak üretilmiş orijinal tılsım mühürlerin hiçbirinin üzerinde yapılış amaçlarının belir= tilmediği görülmüştür. Sadece tek bir örneğin sevgi/muhabbet tılsımı olarak yapıldığı ve içeriğinde de talip ile matlubun adlarının gizlendiği ortaya çıkarılmıştır. Örneklerin içerik anlamları; şifa, korunma, sevgi tılsımı gibi çok kapsamlı istek ve beklentiler için yapıldıklarını ortaya koymaktadır. Vefklerle yazılan içeriklerin daha ezoterik olması tılsım mühürlerin olumsuz içerikler için de üretilmiş olabileceği ihtimalini güçlendirmektedir. Bazı örneklerin; vefk düzenleri, ebced karşılıkları ve çeşitli semboller içermesi nedeniyle gizemlerinin tam olarak çözülmesinin zor olacağı anlaşılmıştır.Keywords : Osmanlı Tılsım Mühü, Metin, Sembol, Sevgi tılsımı, Alevi-Bektaşi Kültürü
ORIGINAL ARTICLE URL