Yeni Belgeler Işığında Kadıköy İbrahim Ağa Zaviyesi (Camisi), Sıbyan Mektebi ve Karakolu

Authors : Veli Baçaru

Pages : 16-45

Doi:10.26650/sty.2025.1594640

View : 104 | Download : 87

Publication Date : 2025-07-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada Kadıköy, Koşuyolu Mahallesi’nde bulunan İbrahim Ağa Camisi (Zaviyesi), sıbyan mektebi ve karakol6 unun, ulaşılan yeni belgeler ışığında yeniden ele alınması hedeflenmektedir. Literatüre yansıyan haliyle caminin H. 988 (M. 1580681) tarihinde III. Murad’ın babüsssade ağalarından İbrahim Ağa tarafından inşa ettirildiği belirtilmek6 tedir. Topkapı Sarayı Arşivi’nde bulunan TS. MA. d 7071 numaralı vakfiye ile Osmanlı Arşivi’ndeki bazı belgelerden yapının banisinin ve inşa tarihinin yayınlara yansıyan bilgilerden farklı olduğu anlaşılmaktadır. H. 907 (M. 1501) tarihli vakfiyeden, yapının Karaferye Zaimi Tavaşi İbrahim Ağa tarafından, bünyesinde mescit, han, mutfak ve üç odası olan bir zaviye olarak kurulduğu bilgisine ulaşılmaktadır. Zaviye olarak kurulan eser, 17. yüzyıl sonlarında İbrahim Ağa Tekkesi olarak faaliyet göstermeye başlamış, 18. yüzyıl ortalarında ise mescidine minber konularak camiye çevrilmiştir. Mescidi dışındaki diğer unsurların ne zaman ortadan kalktığı anlaşılamamıştır. Kurulduğunda bünyesinde sıbyan mektebi veya karakol bulunmadığı anlaşılan yapı topluluğuna, arşiv belgelerinden edinilen bilgilere göre 1849650’de hazirenin doğusuna karakol, 1869’da avlu kapısının üstüne sıbyan mektebi inşa ettirilmiştir. 1869 tarihli olan bu belge ekinde cami, mektep ve karakolun yerlerine dair detayları içeren bir kroki de yer almaktadır.
Keywords : Karaferye Zaimi İbrahim Ağa, Koşuyolu, İbrahim Ağa Vakfı, Sıbyan Mektebi, Karakol, Kadıköy

ORIGINAL ARTICLE URL