Güroymak’ta Eyyubi, Akkoyunlu ve Osmanlı Dönemlerinden Üç Türbe

Authors : Muhammet Erşed Tokat

Pages : 407-430

Doi:10.26650/sty.2025.1595431

View : 109 | Download : 121

Publication Date : 2025-07-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Güroymak ilçesi barındırdığı eserler ve özellikle mezar taşlarıyla İslam sanatının önemli bir beldesi niteliğindedir. İlçe merkezinde konumlanan Karanday Aka Kümbetinden farklı bir planlamaya sahip olan üç türbe, sanat tarihi disiplini içerisinde değerlendirilmek amacıyla çalışma dahilinde ele alınmıştır. 13. yüzyılın ilk yarısına ait bir vakfiye kaydına sahip Şeyhan Türbesi ile 1470 tarihli bir kitabesi bulunan Kanireş Türbesi ve herhangi bir kitabe ya da vakfiye kaydı bulunmayan Mışkan Türbesinin mimari özellikleri ve tarihsel süreçleri bağlamında ele alınarak incelenmesi ve bu üç eserin Muş ve Siirt’teki benzer nitelikte yapılarla karşılaştırılması çalışmanın temel amaçlarındandır. Yapıların sahip olduğu dikdörtgen planlama ve iç mekandaki mihrap nişi düzenlemesinin Muş ve Siirt’teki yapılarda tekrarlanması bölgesel bir üslubun varlığını ortaya koymuştur. Şeyhan Türbesi’nin, Eyyubi hakimiyeti altındaki yerel yöneticilerden Nureddin Kutlumuş’un Şeyh Ali Mirce’ye vakfettiği Şeyhan Köyü’nde muhtemelen bir zaviye içerisinde, 1470 tarihli kitabesiyle Kanireş Türbesi’nin ise Akkoyunlu hakimiyetinin tesis edildiği bir dönemde bölgeye atanan Emir Hüseyin bin Emir Şah Ali tarafından inşa ettirildiği anlaşılmıştır. Mışkan Türbesi’nin plan ve malzeme özellikleri itibarıyla 17. yüzyıldan daha önceki bir döneme tarihlenemeyeceği; muhtemelen 19. Yüzyıl Osmanlı döneminde oluşturulmuş bir yapı olduğu üzerinde durulmuştur. Bu çalışmayla Güroymak ilçesindeki Eyyubi, Akkoyunlu ve Osmanlı dini mimarisi içerisindeki üç yapı, mimari özellikleri itibarıyla sanat tarihi disiplini içerisinde incelenmiştir.
Keywords : Güroymak, Türbe Mimarisi, Eyyubi, Akkoyunlu, Şeyh Ali Mirce, Pazuki

ORIGINAL ARTICLE URL