Ahlat Ağacı’nda Mekân, Zaman ve Beden Deneyimi: Fenomenolojik Bir Film Analizi

Authors : Seda Aytaş

Pages : 179-205

Doi:10.18094/josc.1809175

View : 140 | Download : 218

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Sinemayla fenomenoloji arasındaki ilişki, izleyicinin filmi görsel bir temsil düzeyinde algılamanın ötesine geçerek bedensel ve algısal bir yaşantı olarak deneyimlemesini mümkün kılmaktadır. Bu çalışma, Nuri Bilge Ceylan’ın Ahlat Ağacı (2018) filmini fenomenolojik bir çerçevede ele almakta ve beden, zaman ile mekân arasındaki etkileşimi sinemasal deneyim bağlamında incelemektedir. Araştırmanın amacı, filmi anlatısal bir yapı olmaktan çıkararak izleyicinin algısal katılımını etkin kılan bir yaşantı alanı olarak nasıl işlediğini ortaya koymaktır. Merleau-Ponty’nin bedenli bilinç yaklaşımı, Bergson’un süre kavrayışı ve Heidegger’in dünyada-olmak düşüncesi temel alınarak gerçekleştirilen çözümleme, beş sahne üzerinden yapılandırılmaktadır. Vitrin sahnesi görme ve sınır deneyimini, kitapçı sahnesi düşünmenin bedensel yönünü, cami avlusu sahnesi inanç ile bakışın kesişimini, kuyu kazma sahnesi bedensel eylemin felsefi yoğunluğunu, kuyu içi sahnesi ise karakterin dünyayla bütünleşme edimini öne çıkarmaktadır. Bulgular, filmde anlamın sözcüklerden çok beden ile dünya arasındaki temasın, sessizliğin, ışığın ve eylemin düzenleyici rolüyle kurulduğunu göstermektedir. Zaman, kronolojik bir dizilimden çok bilincin derinleştiği bir yaşantı süresi olarak örgütlenmekte; mekân ise karakterlerin bilinç halleriyle biçimlenen varoluşsal bir alan niteliği kazanmaktadır. Sonuçta Ahlat Ağacı, fenomenolojik düzeyde sinemanın temsilden yaşantıya yöneldiği bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Ceylan’ın sineması, insanın dünyayla kurduğu bedensel, zamansal ve mekânsal ilişkiyi felsefi bir deneyim biçimine dönüştürmektedir.
Keywords : Nuri Bilge Ceylan, Ahlat Ağacı, Fenomenoloji, Beden, Mekân, Zaman, Sinemasal Deneyim

ORIGINAL ARTICLE URL