Osmanlı İç Borçlanma Sisteminde Merkezileşme Arayışları: Esham-I Umumiye Emaneti ve Eminleri (1865-1879)

Authors : Hasan Ali Çakmak

Pages : 23-43

Doi:10.54462/kadim.1582624

View : 459 | Download : 417

Publication Date : 2025-04-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nin siyasi ve askerî kurumları hakkında yapılan araştırmalarla zengin bir külliyat oluşmuştur. Buna karşın imparatorluğun maliye tarihine damgasını vuran kurumların aynı özenle ele alındığı söylenemez. 1865 yılında iç borçlanma sisteminin modernleştirilmesi ve merkezîleştirilmesi arayışları içerisinde kurulan Esham-ı Umumiye Emaneti, bu kurumlardan biri, belki de az sayıda emsali olanıdır. Emanetin yapısı, başındaki eminlerin hayat hikâyeleri ve faaliyetlerini bir bütün hâlinde değerlendiren müstakil bir tarihçe şimdiye kadar kaleme alınmamıştır. Oysa Osmanlı bürokrasisinde 14 sene gibi uzun bir zaman varlık sürdüren bu kurumun incelenmesinin modern Osmanlı maliyesinin geçirdiği dönüşüme kurumsal bir zaviyeden bakabilmek açısından özgün katkı sunacağı aşikârdır. Bu kapsamda bu makale kurumsal tarih ile finansal tarih arasındaki bağlantıları göz ardı etmeden Esham-ı Umumiye Emaneti’nin yapısı ve faaliyetlerini inşa ve analiz etmeyi hedeflemiştir. Literatürün dışında arşiv belgeleri ve dönemin basınının da kullanıldığı makalede biyografik altyapısı olan bir anlatımla emanetin bürokrasideki rolü, geçirdiği değişimler ve fonksiyonu açığa çıkarılıp iç borçlanma sisteminin merkezîleşmesine katkısı ortaya koyulmuştur.
Keywords : Osmanlı Maliyesi, İç Borçlanma, Tahviller, Esham-ı Umumiye Emaneti

ORIGINAL ARTICLE URL