DEDE KORKUT’TAKİ KARADAĞ
Authors : Dursun Can Eyüboğlu
Pages : 124-172
Doi:10.51469/kafdagi.1691391
View : 120 | Download : 249
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Binlerce yıllık bir geçmişe sahip, tarihin derinliklerinden süzüle süzüle bugünlere gelen Türk sözlü kültürü içerisinde Dede Korkut Destanlarının önemli bir yeri vardır. Dede Korkut’ta birçok yer adı geçmektedir. Bunlardan biri Karadağ/Kara Dağ/Karacuk’dur. Karadağ’ın adı Dede Korkut Kitabı’nda on bir boyda geçmektedir. Dede Korkut’taki Kara Dağ/Karadağ/Karadağlar/Karaçuk, destanın alt coğrafyasında Türklerin anayurdu Orta Asya’dadır. Dede Korkut’ta adı geçen Kara Dağ/Karadağ/Karadağlar/Karaçuk, günümüzde de aynı adı taşıyan Karadağlar (Karatau/Karatav)’dır. Dede Korkut Destanları’nın merkez bölgesini oluşturan Aladağlar ve Karadağlar, Milattan Önceki dönemlerde İskit/Sakaların, Kanglıların, Usunların, Batı Hunlarının ve sonrasında Batı Göktürkleri-Türgişlerin merkezi ve/veya önemli bir bölgesi olmuştur. Karadağlar/Karacuk bölgesinin Oğuzların/Türklerin hatıralarında önemli bir yeri vardır. Karadağların da yer aldığı Sir Derya bölgesi, Korkut efsanelerinde dünyanın merkezi olarak geçmektedir. Karadağlar, eski Türklerin Ulu Han Ata Bitigi kitabında ilk insanların, Türklerin atalarının ortaya çıktığı bölge olarak geçmektedir. Bütün bunlar Karadağ’ın eski Türklerin yaşamındaki ve onun destani bir yansıması olan Dede Korkut Destanları’ndaki önemini ortaya koymaktadır. Dede Korkut’taki Aladağ, Karadağ, Karaçuk, Kazılık Dağı, Türkistan, Amıt Suyu/Amu Derya, Demirkapı vb. birçok yer adı destanın tarihi coğrafyasını yansıtmaktadır. Dede Korkut’taki Kara Dağ adı destanda ayrıca cins adı olarak da kullanılmakta, birçok dağları ve soyut kavramları da ifade etmektedir. Kara Dağ adı, çeşitli Türk destan ve efsanelerinde de geçmektedir. Orta Asya’da ve Anadolu-Azerbaycan coğrafyasında, Türklerin yaşadığı geniş coğrafyada Kara Dağ/Karaçuk adını taşıyan çok sayıda dağ vardır. Bu makalede, Dede Korkut’taki Karadağ; destanın alt coğrafyası ve üst coğrafyasındaki yeri incelenmiştir.Keywords : Dede Korkut, Tarih, Coğrafya, Karadağ, Kara Dağ
ORIGINAL ARTICLE URL