Görmenin İmkânsızlığı: Benim Adım Kırmızı’da Temsil, Kimlik ve Arzunun Ertelenmiş Topolojisi

Authors : İclal Didem Arvas

Pages : 44-56

Doi:10.38060/kare.1760013

View : 157 | Download : 192

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Benim Adım Kırmızı’yı hem Doğu–Batı alegorisi hem de “katili bulmaya odaklı” bir polisiye olarak sabitleyen okumalardan mesafelenerek, romanda hakikate giden yolun sahne ayrıntıları üzerinden nasıl kurulduğunu tartışır. Çalışmanın temel savı, mühür, kan izi, kıble ekseni ya da ışığın yönü gibi ayrıntıların betimleyici bir dekor olmaktan çıkarak kanıt üretiminde işleyen birer teknik hâline geldiğidir. Mimesis, bu çerçevede sabit bir tema değil, romandaki olayların “kanıtlanabilir” olma biçimini belirleyen işleyişsel bir usul olarak kavranır. Makale, “görünürlük protokolü” adını verdiği bir kavram etrafında, bakışın hangi yüzeylere yönlendirildiğini, nerede kesintiye uğradığını ve kimi dışarıda bıraktığını izler. Ceset odasında iç mekânın kıble ve chiaroscuro üzerinden delil yüzeyine dönüşmesi, “Orhan’a inanmayın” parantezinin doğrulamayı sesten adres ve arşive kaydırması, itiraf sonrası odak devriyle aynı olayın yeniden kadrajlanması ve nakkaş Zeytin’in tanınabilirlik vaadini bozan son sahnesi bu protokolün farklı yüzlerini açığa çıkaran düğüm noktaları olarak okunur. Romanın çok sesli yapısı ve “hikâyeli kitap” kurgusu, tek bir anlatıcıya veya tekil bir görüş noktasına bağlanamayan kırılgan hakikat rejimini birden fazla anlatı kaydıyla örer. Böylece kimlik, hitap, mesafe ve ışık ekseninde tanımlanan söylemsel bir konumlanma olarak yeniden yazılır; kanıt da merkezî bir otoritenin bakışında toplanmak yerine dağıtılmış bir görme rejimi içinde örgütlenir. Makale, hakikatin bu ertelenmiş topolojisini izleyerek Benim Adım Kırmızı’yı temsil, delil ve görme ilişkilerinin denendiği bir laboratuvar olarak yeniden konumlandırır.
Keywords : Orhan Pamuk, Temsil, mimesis, görünürlük protokolü, söylemsel kimlik

ORIGINAL ARTICLE URL