ANKARA’DA BEŞ ASIRLIK MEDRESE: SARI HATİB MEDRESESİ

Authors : Beyhan Şan

Pages : 1-11

Doi:10.17498/kdeniz.1767033

View : 102 | Download : 152

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Sarı Hatib Medresesi, Ankara’nın eğitim-öğretim tarihine ve kültürüne, 16. yüzyıl başlarından 20. yüzyıl başlarına kadar katkı sağlamış ve iz bırakmıştır. Mevlâna Abdullah da denilen Sarı Hatib Efendi adlı bir hayırsever, Ankara merkezinde bulunan Hacı Seydi Mahallesi’nde bir medrese yaptırmış; medresenin masrafları Sivas’ta bulunan Buruciye Medresesi Vakfı’nın bazı vakıf köylerinden elde edilen öşür gelirleriyle sağlanmıştır. Ankara’nın Çubuk Kazası’nda bulunan Karyağdı, Kavacık, Kafirsaray ve Kösrelik köylerinden alınan öşür vergisinden elde edilen gelirin tasarrufu Mevlâna Abdullah’ın kurduğu Sarı Hatib Medresesi’nin müderrislerine bırakılmıştır. Vakıf şartnamesi günümüze kadar ulaşamayan medrese hakkında bugüne kadar yapılan az sayıdaki çalışmalar; medrese ile ilgili kısa bilgiler verirken, kurucusunun kim olduğu, yeri, işleyişi ve akarı hakkında oluşan bilinmezlikler bu çalışmanın ortaya çıkmasında esin kaynağı olmuştur. Vâkıfın isminin hem Sarı Hatib hem de Mevlâna Abdullah olarak anılması, medresenin adında çeşitli karışıklıklara ve bilinmezliklere neden olsa da elde edilen bilgilerle bu soruların yanıtlanması ve medresenin tarihi bilgisinin canlandırılması amaçlanmıştır. Bunun yanında medresenin kurucusu, medreseye gelir sağlayan kaynaklar, medrese görevlileri ile bunların vazifeleri, medresenin masrafları ve genel işleyişi hakkında bilgiler ortaya konularak, Osmanlı vakıf kültürüne, medrese sistemine, Ankara’nın kültür ve eğitim tarihine katkısı değerlendirilmiştir. Medresenin araştırılması için Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı bünyesinde bulunan Osmanlı Arşivindeki ilgili vakıf kayıtları ve defterler incelenmiştir. Ayrıca konuyla ilgili ikincil kaynaklardan ve araştırma eserlerinden yararlanılmıştır.
Keywords : Ankara, medrese, müderris, Osmanlı, Sarı Hatib

ORIGINAL ARTICLE URL