Kırılgan beşli ülkelerinde cari denge ve petrol fiyatı ilişkisi: Ampirik bir analiz

Authors : Sefer Uçak, Jiyan Kılıç

Pages : 717-740

Doi:10.31795/baunsobed.1629293

View : 109 | Download : 164

Publication Date : 2025-12-16

Article Type : Research Paper

Abstract :Bir ülkenin mevcut ekonomik yapısı değerlendirildiğinde birçok faktörün cari dengeyi arttırıcı ve azaltıcı etkisinin olduğunu söylemek mümkündür. Bunlardan biri de dünya ekonomisi için kritik bir öneme sahip olan enerji kaynaklarıdır. Petrol ihracı yapan ve petrol ithal eden ülkelerde enerji kaynaklarının oluşturduğu maliyetler ve gelirler, o ülkenin cari dengesini etkilemektedir. Bu çalışmada 1981-2023 yılları arasında Kırılgan Beşli olarak gruplandırılan Brezilya, Hindistan, Endonezya, Güney Afrika ve Türkiye ülkeleri için petrol fiyatlarının cari denge üzerindeki etkisinin sınanması amaçlanmıştır. Değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişki ARDL Sınır Testi tahminlemesiyle yapılırken, nedensellik ilişkisi Toda-Yamamoto Analizi ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; her bir ülkede değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiş olup, Brent Petrol fiyatlarının uzun dönemde cari dengeyi pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Kısa dönemde ise sadece Türkiye’nin Brent petrol fiyatlarının 1 gecikmeli değerinin, Türkiye cari dengesini pozitif yönde etkilediği istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Wald Testi sonuçlarına göre de Brent petrol fiyatlarından Türkiye ve Hindistan cari dengesine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilirken, Endonezya cari dengesinden Brent petrol fiyatına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu belirlenmiştir.
Keywords : Kırılgan Beşli Ülkeleri, ARDL Sınır Testi, Cari Denge, Petrol Fiyatları

ORIGINAL ARTICLE URL