Nüfus mübadelesinin ardından Kıranköy

Authors : Durmus Gur

Pages : 655-680

Doi:10.31795/baunsobed.1687005

View : 144 | Download : 164

Publication Date : 2025-12-16

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti\\\'nin kuruluş sürecinde yaşanan Nüfus Mübadelesi’nin, Safranbolu Kıranköy yerleşimi özelinde kent dokusu ve kültürel miras üzerindeki derin ve kalıcı etkilerini sanat tarihi perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Mübadele sonucu gerçekleşen demografik değişimlerin; Safranbolu’da yer alan dini yapılar, ticari mekanlar, eğitim kurumları, sosyal yapılar ve hatta doğal çevre üzerindeki yansımaları, kentin mimari kimliğinde ve toplumsal hafızasında derin izler bırakmıştır. Aziz Stefanos Kilisesi’nin Ulu Cami’ye dönüştürülmesi, Kıranköy’de Gayrimüslimler tarafından uzun yıllar mezarlık ve pazar yeri olarak kullanılmış olan alanda Asiye Hatun Cami’nin inşa edilmesi, Kıranköy\\\'deki şarap fabrikası ve meyhanelerin kapanması, dükkanların işlevsizleşmesi, hamamlar, sarnıçlar ve mahzenlerin terk edilmesi, şırahanelerle şarapbanaların atıl kalması, evlerin Müslüman Türk inancı ve hayat tarzına göre şekillenmesi, İnas ve İskalion mekteplerinin kapanması, mezarlıkların yerine yeni yapılar inşa edilmesi ve bağ arazilerinin yerleşim alanına dönüşmesi gibi spesifik örnekler üzerinden, mübadelenin Safranbolu\\\'nun fiziksel ve kültürel peyzajındaki dönüşümü incelenmiştir. Bu çalışma, 1923-1924 tarihlerinde gerçekleşen mübadelenin sadece bir nüfus hareketi olmadığı ve aynı zamanda mekanın yeniden anlamlandırılması ve kültürel mirasın farklı katmanlarının belirlenme sürecini nasıl tetiklediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Keywords : Cami, Gayrimüslim, Kilise, Nüfus Mübadelesi, Safranbolu.

ORIGINAL ARTICLE URL