Kentsel Dokunun Depreme Karşı Dirençliliğinin Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Tespiti: Zeytinburnu Örneği

Authors : Kader Koca, Vildan Nursay Kaya, Azem Kuru

Pages : 472-493

Doi:10.35674/kent.1423995

View : 281 | Download : 201

Publication Date : 2024-03-17

Article Type : Research Paper

Abstract :Geçmişten günümüze yaşanan doğal ve beşeri afetlerin kentlere olan yıkıcı etkisi kentsel dirençliliğin önemini ortaya çıkarmıştır. Kentlerin; yaşayabileceği afet, tehlike ve risklere uyum sağlayabilme kapasitesi dirençlilik seviyelerini belirlemektedir. Plansız yapılaşmaya açık kentlerde nüfus artışı ile birlikte yaşanan alansal büyümeler sebebiyle kentsel dokuda direnç kaybı yaşanmaktadır. Türkiye’nin arazi yüzeyinin %42’si birinci derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Yakın zamanda görülen depremler göstermektedir ki dirençsiz kentler hem can güvenliği hem de mal varlığı açısından risk oluşturmaktadır. Bu kapsamda depreme hazırlıklı olmanın birinci önceliği daha dirençli kentler oluşturmaktır. Kurumsal yapı, ekolojik yapı, ekonomik yapı, yapısal ögeler, bilinçlilik düzeyi gibi etmenler kentsel dirençliliği arttıran çeşitli noktalardır. Yapısal dirençlilik ve kentsel dokunun dirençliliği en önemli noktadır. Bu çalışma, kentsel dokuyu oluşturan fiziksel bileşenlerin olası bir deprem senaryosunda olumsuz etkilenmesi ve sürdürülebilirliğini sağlayamaması durumunda Zeytinburnu ilçesindeki kritik dirençsiz bölgelerin ortaya çıkmasını amaçlamaktadır. Zeytinburnu’nda kentsel dokudaki dirençliliğin ölçülmesi amacıyla gerçekleştirilen çalışma kapsamında Coğrafi Bilgi Sistemleri, alan araştırması ve literatür araştırması yöntemlerinden faydalanılmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında öncelikli kentsel dokudaki dirençliliği sağlayan açık alanlar, altyapı, kamusal alanlar, stratejik binalar gibi fiziksel bileşenlerin alt kriterleri belirlenmiştir. Belirlenen alt kriterler doğrultusunda Coğrafi Bilgi Sistemleri ve network analizleri ile kentsel dokunun çeşitli donatılara olan uzaklıkları sınıflandırılmıştır. Çalışmanın sonucunda Zeytinburnu ilçesi özelinde elde edilen verilerin Coğrafi Bilgi Sistemleri Programına aktarılması ile haritalar oluşturulmuştur. Oluşturulan haritalar sonucunda dirençlilik açısından kritik bölgeler tespit edilmiştir. Tespit edilen kritik bölgeler içerindeki stratejik önem taşıyan alanlara erişilebilirlik açısından en kısa ve en verimli yollar ağ analizleri ile belirlenmiştir. Dirençlilikte zayıf ve kritik bölgeler içerisindeki erişim açısından belirlenen verimli yolların yerel halkın bilgisine sunulması ve erişim bazında zayıf olarak tespit edilen yolların verimlilik düzeyinin artırılması için çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Keywords : Kentsel Dirençlilik, Deprem, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Network Analizi, Kentsel Doku

ORIGINAL ARTICLE URL