Aydın Fatma Hanım Sıbyan Mektebi: Osmanlı Modernleşmesinin Eğitimde Mekâna Yansıması

Authors : Murat Erdal Dere

Pages : 94-118

Doi:10.35674/kent.1506848

View : 128 | Download : 77

Publication Date : 2025-01-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Mensup olunan medeniyetler kendi varlık değerlerini gelecek kuşaklara aktarmak için dönemine göre farklı yaklaşımlar sergilemişlerdir. Her dönem eğitime bağlı bulunulan medeniyetin mensubiyetlerine göre ve ilişkili oldukları diğer kültürlerle etkileşim içinde olmuşlardır. Döneminde her ne kadar etkileşim olsa da medeniyet mensupları yine de kendilerine özgü öğretim metotları geliştirerek modern çağ olarak adlandırılan 19. yüzyıla dek ulaşmışlardır. Coğrafyamızda hüküm sürmüş Osmanlılarda son dönemlerinde batılılardan etkilenmiş cami merkezli eğitimden kısmen vazgeçerek kurumsal olarak okul ve örgün eğitim metodunu benimsemiştir. Bu metodu yaygınlaştırmak için şehirlerin mahallelerine dek başlangıç seviyesi öğretim kurumları kurmuşlar ve diğer Türk devletlerinde olduğu gibi buna sıbyan mektebi demişlerdir. Eğitim metoduyla kurgulanan mekânsal düzenleme arasındaki ilişki bilinen bir durumdur ve medeniyetlerin tavrı bu uyumu beraberinde getirmiştir. Modern dünyada ise tek tipleşme ve özünde aynı, detayında ise farklı okul tipolojilerini ortaya çıkarmıştır. Bu kapsamda tarihi eğitim kurumlarının özelde de çalışma konusu Fatma Hanım Sıbyan Mektebinde belgelenerek kayıt altına alınmış, mekân-işlev kurgusu ve ilişkisi mimari olarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeye esas yapının yerinde rölövesi alınmış, çalışma konusu yapıya ilişkin arşiv çalışması yapılmış ve bulunan belgeler bu çalışmayla kıymetlendirilmiştir. Günümüzde çalışma konusu yapı restore edilmiş lakin işlev verilemediği için âtıl bir durumda bırakılmıştır. Geleneksel mekânsal düzenlemeyi günümüzün şartlarıyla uyumlu işlev verilmesi bu konuda duyarlılık oluşturmak ve koruma-kullanma dengesine uygun işlev geliştirilmesinin yanında bu eserlerin kültür hayatımıza faal olarak katılması için toplumsal duyarlılık sağlanması amaçlanmıştır.
Keywords : Mimari, Mimarlık Tarihi, Restorasyon, Sıbyan Mektebi, Aydın.

ORIGINAL ARTICLE URL