Bir Kamu Sosyal Politikası Olarak Belediye Otobüs Hizmeti ile Toplu Taşıma: Mersin Örneği

Authors : Fikret Zorlu, Ali Cenap Yoloğlu

Pages : 753-779

Doi:10.35674/kent.1452622

View : 100 | Download : 77

Publication Date : 2025-03-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada kentsel “sosyal politika” dar anlamıyla \\\"herkes için asgari düzeyde refah sağlamayı veya refah eşitsizliklerini azaltmayı amaçlayan bir politika\\\" olarak tanımlanmış ve toplu taşıma hizmetinin bir soysal politika aracı olarak ne düzeyde toplumsal yarar sağladığı irdelenmiştir. Kentsel ulaşım planlamasında raylı sistemlere yönelik daha somut ve ölçülebilir hedefler belirlenirken otobüs sistemi çoğunlukla geri planda kalmaktadır. Buna karşın, büyükşehirlerde yüksek miktarda kamu kaynağı ayrılarak yapılan raylı sistem yolcu sayıları henüz otobüslerle taşınan yolcu sayılarının çok gerisinde kalmaktadır. Bunun nedeni raylı sistemlerin bir koridor üzerinde ve sınırlı bir nüfusa erişim sağlamasıdır. İlgili koridorda yolcu sayısının çok yüksek olması durumunda, yolcuların raylı sistemle taşınması, bir yandan trafikteki taşıt sayısının azaltılmasını, diğer yandan da sosyal açıdan kamusal yararlar sağlayabilen etkili bir yaklaşımdır. Buna karşın otobüs sistemi talebe göre daha esnek, daha geniş alanlara ve nüfusa erişim sağlayabilen ve bu nedenle toplam taşımadaki payı daha yüksek olan bir taşıma sistemidir. Kamu hizmetlerinin piyasa eliyle sunulmasını savunan liberal yaklaşıma göre otobüs ulaşım hizmeti belediyeler için en büyük maliyet kalemlerinden biridir ve zararın azaltılması için piyasaya devredilmesi gerekir. Belediyeler son yıllarda IMF ve Dünya Bankası’nın çeşitli raporlarında vurgulanan tavsiyeler üzerine hizmetin özel sektöre devrinin hangi yöntemle gerçekleştirilebileceğini tartışmaktadır. Buna karşın hizmetin kamu eliyle nasıl daha verimli ve etkin sunulabileceği ve toplumsal yararların nasıl arttırılabileceğine yönelik sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Yapılan çalışmalar çoğunlukla hizmetin kamu veya özel sektör eliyle sunumuna yönelik politika analizlerine yoğunlaşmaktadır. Çalışmaların bir kısmı ise sistemlerin verimliliğini arttırmaya yönelik teknik düzeyde model¬ler ve yöntemler sunmaktadır. Bu çalışma ise otobüslerle yapılan hizmetin, dolaylı yararları ile birlikte ele alındığında, kamu eliyle ve çok yönlü ihtiyaç ve yarar analizlerine dayalı olarak sunumunun yapılması durumunda; çeşitli sosyal politika amaçlarına hizmet edebileceğini savunmaktadır.
Keywords : Belediye otobüs hizmeti, Toplu taşıma, Sosyal politika

ORIGINAL ARTICLE URL